Trek gerust de halve kerstvakantie er voor uit, want wij presenteren u met trots de vrucht van een jaar lezen, schrijven, overleggen en bewonderen. Pak pen en papier, ga er voor zitten en dompel u onder in bevestiging, verontwaardiging en hopelijk veel nieuwe ontdekkingen!
Wij danken Arold | Bart | Christine | Comics team Gent | Erik P| Erik G | Eva | Gert | Hans | Jasper | Jeroen | Jos | Marc | Martijn | Peter | Sigge | Stefan N | Stefan K | Tamara | Teunis | Willem
Stefan Nieuwenhuis
“Ronduit schitterend”
1. Joris Vermassen – Soldaat-hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
De enige zekerheid in dit boeiende stripjaar was dat het magnum opus van de Vlaamse stripmaker Joris Vermassen op 1 zou eindigen. Met Soldaat-hovenier leverde hij een onmiddellijke klassieker af, een indrukwekkend relaas over hoop, liefde en verwoesting. In het oorlogsverhaal, dat is opgehangen aan brieven tussen twee geliefden, vertelt Vermassen de persoonlijke geschiedenis van een hovenier die naar het front vertrekt. Extra bijzonder dat het hier een geromantiseerd familieverhaal betreft: de hoofdpersoon is zijn opa. Ronduit schitterend.
2. Milan Hulsing, naar het werk van Karel Čapek – Voetsporen (Concerto Books)
Milan Hulsing verstripte vijf absurde en mysterieuze verhalen van de Tsjechische schrijver Karel Čapek en zette die op een knappe manier achter elkaar. Het levert een doorlopende leeservaring op die steeds vreemder en uitbundiger wordt. Met Voetsporen heeft Milan Hulsing het werk van Čapek recht gedaan. Zijn snelle schildertechniek werkt goed bij het vervreemdende karakter van de verhalen, die Čapek vanaf 1928 schreef en die nooit eerder in vertaling verschenen.
3. Onno Lolkema & Pieter van Breevoort – Vliksböz (eigen beheer)
Het verhaal van de cartoonbundel Vliksböz is bijzonder. De hilarische, vlijmscherpe en soms wrange cartoons (“over twijfel, therapie, liefde, dood en het leven daartussenin”) zijn van de hand van beeldend kunstenaar Onno Lolkema (1979–2023) en therapeut Pieter van Breevoort. Hun gesprekken leverden schitterende cartoons op, vol levensechte dialogen en helaas herkenbare situaties. In 2024 was het postume werk van Lolkema te zien op een expositie tijdens de Stripdagen Haarlem. Vanwege dat succes verscheen dit jaar het verzamelde werk, dat verplichte kost is voor fans van Jip van der Toorn en Paul Faassen. Doe jezelf een groot plezier en bestel een exemplaar: superblijvrij.nl/vliksboz
4. Jean-Christophe Deveny & Tommy Redolfi – De meteoren (Concerto Books)
De meteoren is een intrigerende strip over gewone mensen, die net als wij benieuwd zijn naar wat komen gaat: een meteoor bedreigt de wereld, zoals in de film Don’t look up, met dit verschil dat de mensen in De meteoren bij voorbaat berusten in hun lot. Want wat kunnen ze doen tegen zoiets groots? Wie helpt? Alle dagelijkse verhalen worden zo rustig en intiem verteld, dat de lezer graag ziet dat alles goed komt. Zo worden we deelgenoot, zitten dicht op de huid en hopen er met elkaar het beste van: een indrukwekkende manier van vertellen en tonen die je niet vaak ziet.
5. Sylvain Savoia & Marzena Sowa, naar de roman van Gaël Faye – Klein land (Microbe)
Klein land is de aangrijpende stripbewerking van Gaël Faye’s gelijknamige coming of age roman over de Rwandese volkerenmoord uit 1994. Een tienjarig jongetje, nog niet klaar voor de grote wereld, wordt geconfronteerd met enorme dilemma’s die zijn jeugd verwoesten, net als zijn familie en de wereld om hem heen. Het levert een strip op over veerkracht en keuzes onder extreme omstandigheden. Zinderend.
6. ElDiablo & Djilian Deroche – Carcajou (Lauwert)
Dat is nog eens een flaptekst: een angstaanjagende thriller bij -21 graden, over olie, macht en een vervloekte berg waar de geest van een indiaan zint op wraak. Carcajou is een steengoede klassieke avonturenstrip die je vanaf het begin bij de lurven pakt. Beslist geen rechttoe-rechtaan-strip, er zijn te veel personages die belangen hebben. Hoe het precies zit, wordt steeds duidelijker. De apotheose is groots. Beste avontuur van het jaar.
Erik Ploegmakers
“In tijden van populisme is dit een handboek én glazen bol”
1. Félix Delep & Xavier Dorison – De Beestenburcht (Casterman)
Na vijf jaar en vier delen eindigde in 2025 het magistrale epos over de nietige huiskat Miss Bengalore, die het terreurbewind van de machtige stier Silvio omver weet te werpen. In al die (goede en veel minder goede) biografieën over echte mensen waren de dialogen niet van zo’n hoog niveau als in dit beestenboek. Alles klopt, hier moet lang over nagedacht en gesproken zijn. Het is alsof de geschiedenis van de 20ste eeuw aan je ogen voorbijtrekt, maar dan behapbaar en overzichtelijk. Het legt stap voor stap uit waarom geweld met geweld bestrijden nooit tot verbetering leidt en hoe gestaag maar onafwendbaar het resultaat is van consequent rechtlijnig blijven. In tijden van populisme is dit bijkans een handboek én glazen bol. En dat allemaal gegoten in een spannend verhaal met prachtig getekende pratende dieren.
2. Craig Thompson – Ginseng Roots (Faber & Faber)
Ik was blijkbaar de laatste stripnerd op aarde die Blankets van Craig Thompson niet kende, en dus begon ik blanco aan Ginseng Roots. Het boek heeft alles. Ik leerde over ginseng, een wortel waarvan ik niet wist dat hij me ooit zo zou interesseren. Ik leerde over small-town Amerika, over de geschiedenis van en het leven in industrieel China. Ik pinkte een traantje weg (nou ja, niet echt natuurlijk) bij de familiegeschiedenis van Thompson. Maar vooral werd ik weggevaagd door de creativiteit en tekenkunst van de man. Iedere pagina is een verrassing en hij tovert de meest weldadige plaatjes. Sindsdien kijkt menige vriend vreemd op als hij een boek over een medicinale wortel van mij cadeau krijgt.
3. Joris Vermassen – Soldaat-Hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
In Soldaat Hovenier laat Joris Vermassen zien wat er gebeurt als je schoonheid probeert te planten in een door oorlog omgeploegde wereld. Het was de recensie waar ik het langste over heb gedaan en het meest tevreden over ben. Deze oorlogsstrip gaat niet om heldendom of tactiek, maar om fragiele hoop in een geblakerde omgeving. Vermassen weet de tegenstellingen tussen geweld en groei, puin en poëzie zó subtiel op papier te zetten dat je hoofd blijft ratelen lang nadat je het boek hebt dichtgeslagen. De keuze voor moeilijk leesbare brieven als leitmotiv is gewaagd (en soms bloedirritant), maar zorgt er wel voor dat je verplicht de tijd en aandacht moet nemen. Dit boek eist dit op en verdient dat ook. Het is een werk dat prachtig fluistert in plaats van schreeuwt.
4. Jesse Lonergan – Drome (23rd Street Books)
Collega-scribent Hans attendeerde mij op Drome en gelukkig maar, want het was in no time overal uitverkocht. Het is moeilijk te beschrijven wat Drome zo bijzonder maakt. Het rare scheppingsverhaal met vreemde wezens is heerlijk over de top. De geweldige kadering, het ritme van de pagina’s en het pure plezier van Lonergan spat ervan af. Drome leest als een koortsdroom die zichzelf constant herdefinieert, een visueel experiment dat tegelijk toegankelijk en duizelingwekkend is. Alsof je naar een dansvoorstelling kijkt waarin ieder frame een eigen choreografie volgt. Ik snap nog steeds geen bal van het verhaal, maar volgens mij ben ik daar niet alleen in en maakt dat helemaal niets uit.
5. Xavier Dorison & Thimothée Montaigne – 1629 (Standaard Uitgeverij)
Alweer een boek waar van alles te beleven valt, en en passant ook nog een lesje geschiedenis. Het brute verhaal van de Batavia is weliswaar geromantiseerd, maar schuurt toch behoorlijk dicht tegen de waarheid aan (lees het internet er maar op na). Zowaar ook eens een goede reden om een verhaal in twee delen te knippen. Deel 1 is het verhaal op zee en heeft zijn eigen spanningsboog – meer dan een introductie. In deel 2 zitten we opeens midden in Lord of the Flies of een vreselijke versie van Expeditie Robinson. De mens als roofdier, de beschaving als dun laagje vernis, u kent het fenomeen maar deze keer is het menens. En als bonus krijg je tekeningen om in te lijsten.
Bonusnummer: Philippe Valet – Fossiele erfenis (Lauwert)
Wat als de mensheid nog bestaat, maar al lang geen menselijkheid meer kent? In Fossiele Erfenis zie je de beschaving langzaam versteend raken. Valette schetst een wereld waarin de toekomst al lang voorbij is. Zijn tekenstijl, alsof een Game Boy met existentialistische drang is gaan tekenen, past perfect bij de sfeer: vervreemdend en uiteindelijk verontrustend. De kracht van het boek zit in de langzame beklemming. Het begint met een grijns over een lekker sci-fi verhaaltje, maar eindigt met een brok in je keel.
Hans van Soest
“Een rijk portret van een land in transitie”
1. Matthias Lehmann – Chumbo (Concerto Books)
Kroniek van 70 jaar Brazilië aan de hand van een familiesaga. Lehmann putte inspiratie uit wat zijn familie van moederskant meemaakte. Aanleiding voor dit boek was de verkiezing van de rechts-populist Jair Bolsonaro tot president van het land in 2018. Op luchtige en tegelijkertijd meeslepende wijze maakt Lehmann inzichtelijk hoe Brazilië het land werd dat het nu is geworden. Een García Márquez-achtig album vol intrigerende personages en soms bizarre levensverhalen die samen een rijk portret schetsen van een land in transitie.
2. Joris Vermassen – Soldaat-hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
Net als Matthias Lehmann gebruikt ook Joris Vermassen zijn familiegeschiedenis als basis voor een prachtig verhaal. Aan de hand van het dagboek van zijn opa maakt Vermassen een ontroerend verhaal over het leven áchter de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog. De diepgelovige Alois belooft zijn verloofde Clothilde voor de Kerst weer terug te zijn als hij in de zomer van 1914 wordt opgeroepen voor militaire dienst. Maar maanden worden jaren. Alois helpt in Frankrijk verminkte soldaten een vak te leren voor als de oorlog voorbij is. Wanneer hij verliefd wordt op een Française, worstelt hij met zijn belofte aan Clothilde.
3. Jesse Lonergan – Drome (23rd Street Books)
Sommige boeken hebben de wow-factor. Dat geldt zeker voor het bijna tekstloze Drome van de Amerikaan Jesse Lonergan. Hij trekt alle grafische registers open om een mythisch scheppingsverhaal te vertellen waarin goed en kwaad met elkaar strijden. Denk Gilgamesj, denk Genesis, denk Ginnungagap, denk Egyptisch Dodenboek en dat allemaal in een blender gemengd met wat anabole steroïden. Het leest als een koortsdroom op papier zonder dat het ook maar ergens onbegrijpelijk wordt. Héérlijk.
4. Serge Lehman en Frederik Peeters – Saint-Elme 1 t/m 5 (Lauwert)
Volkomen pretentieloos vermaak, maar wat een kwaliteit! De auteurs wilden een eigen variant van de cultserie Twin Peaks maken, maar dan in een Europese setting. Het resultaat is een gangsterverhaal in uptempo dat zich afspeelt in een dorpje in wat nog het meest op de Franse Alpen lijkt. Geen simpel misdaadverhaal, maar een verrukkelijke mix van hard geweld, magie, geestverschijningen, humor, kikkers en angst om te veranderen in een weerwolf. Klinkt bizar? In het vijfluik Saint-Elme is dit allemaal volkomen logisch en het leest als een trein.
5. Lucas en Arthur Harari – De zaak David Zimmerman (Concerto Books)
Meesterlijk verteld verhaal over een man die na een onenightstand wakker wordt in het lichaam van de vrouw met wie hij het bed deelde. Wat volgt is een achtbaan aan emoties van een man op zoek naar zichzelf, zowel letterlijk als figuurlijk. Door de kille, afstandelijke tekenstijl krijgt het toch al wat metafysische verhaal een extra vervreemdend tintje. De broers Harari mogen vaker samenwerken, want De zaak David Zimmerman is een instant klassieker.
6. Alix Garin – Ondoordringbaar (Daedalus)
Een extra lemma, gewoon om aan te geven dat 2025 rijk was aan mooie beeldverhalen. In het autobiografische Ondoordringbaar vertelt Garin over hoe ze het verlangen naar seks verloor en steeds onzekerder werd over zichzelf. Openhartig vertelt ze over haar pogingen te genezen van vaginisme. Zowel de fysieke pijn als de mentale spanningen in haar relatie weet ze knap te verbeelden in haar tekeningen.
Maar in plaats van Ondoordringbaar, had dit extra lemma ook kunnen gaan over De uitverkorene van Simon Spruyt, Mantel der liefde door Michiel van de Pol, De meteoren van Tommy Redolfi en Jean-Christophe Deveney of Het bloedspoor in de sneeuw van Jean-Luc Fromental en Bernard Yslaire. Hopelijk biedt 2026 ook zoveel divertissement.
Sigge Stegeman
“Een indrukwekkend pamflet dat helaas weer verontrustend actueel is”
1. Paco Roca en Rodrigo Terrasa – Der Abgrund des Vergessens (Reprodukt)
Aanleiding voor dit boek vormt het in 2021 delven van een van de laatste en grootste massagraven uit de tijd van de Franco dictatuur. De nadruk van het verhaal ligt op hoe na de Spaanse Burgeroorlog iedereen aan linkerzijde tweederangs burger werd en min of meer vogelvrij was verklaard. Hoofdpersoon is een keuterboer die het slachtoffer wordt van de wraaklust van de lokale Falangistische despoot. Hij krijgt een schijnproces en de kogel. Een indrukwekkend pamflet dat de schrijnende humanitaire gevolgen laat zien van het segregeren van een samenleving en dat helaas weer verontrustend actueel is.
2. Darcy Van Poelgeest, Ian Bertram & Matt Hollingsworth – Precious Metal (Image Comics)
Darcy van Poelgeest schrijft een verhaal over macht, religie, fanatisme, misbruik en verzet dat tegen de fantasieën van Jodorowsky aanschuurt, maar op cruciale momenten net even menselijker en voorstelbaarder is, zodat het spektakel tot het einde toe interessant blijft. Ster van de show is echter Ian Bertram die met krankzinnig veel detail en een nimmer aflatende stroom aan creatieve invallen een even bonte als unieke wereld weet te boetseren. Kudo’s ook aan Matt Hollingsworth want zonder zijn inkleuring was dit niet de overweldigende trip geworden die het nu is.
3. Jean-Christophe Deveney & Tommy Redolfi – De meteoren (Concerto Books)
Een aantal mensen die elkaar losjes kennen, doen allemaal hun best het hoofd boven water te houden en betekenis te vinden in hun leven. Als het verhaal begint, maken astronomen bekend dat een meteoor de aarde over een paar dagen net wel, of net niet zal raken, met mogelijk desastreuze gevolgen. Maar tegen de verwachting in gaat De meteoren gaat niet over de keuzes die mensen maken onder de dreiging van een mogelijke, naderende dood, maar over mensen die geen andere keuze hebben dan door te gaan met het leven dat ze leiden. Langzaam verteld, middels rustig ingedeelde oblong pagina’s en in eenvoudige, maar rake tekeningen, met een ingetogen inkleuring. De meteoren dwingt je te vertragen en alles rustig in je op te nemen. De beloning is een prachtige momentopname zonder uitgesproken kop of staart, waaruit blijkt wat het betekent mens te zijn.
4. Serge Lehman & Frederik Peeters – Saint-Elme (Lauwert)
De onwaarschijnlijke premisse van een maffiose familie die met de scepter zwaait in een klein Zwitsers dorp, dankzij de rijkdom die ze hebben vergaard met de exploitatie van bronwater, wordt in de kundige handen van Serge Lehman en Frederik Peeters een bloedstollende en spijkerharde thriller met metafysische trekjes. Lehmann zet buitenissige personages neer met uitgesproken persoonlijkheden die door Peeters met grote zwier en veel expressie worden vormgegeven. De inkleuring is verzadigd, contrastrijk en stoer. Het tilt het geheel op naar een nog hoger niveau. Zelden iets gelezen met zo’n broeierige, dreigende sfeer.
5. Fred Duval & Fred Blanchard – Renaissance 4, 5 en 6 (verschenen als Reset bij Splitter Verlag)
Dargaud bracht ooit het eerste drieluik uit van Renaissance, maar besloot dat een halve reeks ook een soort van voltooid was. Splitter Verlag begreep gelukkig wel dat ze hier een van de beste sf-reeksen van de afgelopen jaren in handen had. Duval mikt met Renaissance duidelijk een treetje hoger dan gebruikelijk. Avontuur en spektakel maken plaats voor buitengewoon goed doordachte buitenaardse culturen, een geloofwaardige interactie met de mensheid en een hoop politiek gekonkel. In dit tweede drieluik zijn we 20 jaar verder. Er zijn diverse groeperingen die zich blijven verzetten tegen de buitenaardse bezoekers. Sui Juris is zo’n groep. Als blijkt dat ze bij haar aanslagen hulp heeft gekregen van buitenaardsen slaat de paranoia toe.
6. Milan Hulsing – Voetsporen (Concerto Books)
Hulsing is wat mij betreft op zijn best als hij verhalen van anderen mag verstrippen. Zijn eigen werk balanceert nogal eens op de rand van het onnavolgbare, terwijl bij bewerkingen juist zijn talent als verteller op de voorgrond komt te staan, resulterend in prachtig uitgebalanceerde verhalen die met grote precisie de juiste toon weten te raken. In Voetsporen toont Hulsing zich op de toppen van zijn kunnen, als verteller en als tekenaar. Wonderschoon!
Daarnaast ook eervolle vermeldingen voor het indrukwekkende Soldaat-hovenier van Joris Vermassen en het volstrekt unieke Daniil Charms van Wouter Gresnigt. Twee boeken waaraan ik een bijdrage heb geleverd in de totstandkoming en daarom niet in mijn top 5 durfde te zetten, maar die elk alle lof verdienen. De heerlijke tocht door de natuur in John Muir van Lomig was voor mij ook een hoogtepunt. War on Gaza van Joe Sacco was helaas (te) kort, maar met name dankzij de laatste bijdrage in deze bundel ook erg krachtig. Ook was ik erg blij met de terugkeer van De Spectaculairen (Régis Hautière, Arnaud Poitevin), en tussen het oude werk dat ik afgelopen jaar las, waren de onbetwiste toppers het indrukwekkende Watership Down (Waterschapsheuvel) door James Sturm en de innemende private eye Maggy Garrisson door Lewis Trondheim en Oiry Stéphane. Messcherp getekend, maar vooral ook voorzien van een briljante intrige en gortdroge, zwarte humor.
Peter Moerenhout
“Er is geen enkele strip die dit jaar zo lang door mijn hoofd bleef spoken”
1. Garth Ennis & Becky Cloonan – The War (Boom Comics)
Garth Ennis en Becky Cloonan maakten deze strip voor een horrorbloemlezing. In de strikte zin van het word is deze strip echter geen horror, maar een thriller (wegens geen bovennatuurlijkheden). The War is echter op heel wat manieren de meest gruwelijke strip in het blad. Ennis en Cloonan volgen drie koppels in de aan- en nasleep van een nucleaire aanval op Amerika. Grootste troef van het verhaal zijn de perfect uitgewerkte personages, de verschillende manieren waarop ze op de dreiging reageren en de doeltreffendheid en sfeer waarmee Cloonan dat allemaal op papier zet. In een relatief korte oneshot worden de personages en hun visies en keuzes tot op het bot uitgewerkt met vaak afgrijselijke taferelen als gevolg. Er is geen enkele strip die dit jaar zo lang door mijn hoofd bleef spoken.
2. Emil Ferris – My Favorite Thing Is Monsters (Fantagraphics)
Dit tweeluik van Emil Ferris werd respectievelijk in 2017 en 2024 gepubliceerd, maar 9e Kunst besteedde er nog geen aandacht aan en ik las het in 2025 dus voila. My Favourite Thing Is Monsters is het verhaal van Karen Reyes, 10 jaar in 1968, die opgroeit in een volksbuurt in Chicago. Karen moet trachten om te gaan met allerhande maatschappelijke mistoestanden en persoonlijke tegenslagen: een afwezige vader, misdaad, armoede, prostitutie, een moord in haar gebouw, de kanker van haar moeder, … Karen filtert al die dingen door de cultuur die haar omringt: monstermagazines, Griekse mythes die haar buurman haar vertelt en de schilderijen die ze leert kennen door museumbezoeken met haar broer. Ferris weeft zo een fantastisch en enorm gelaagd, maar ook emotioneel verhaal. Ferris tekende de twee boeken in enorm gedetailleerde arceringen met balpennen. De prachtige strippagina’s die daaruit voortvloeien zijn op zich al de prijs van de boeken waard.
3. Bad Idea
Bad Idea is geen aparte reeks of oneschot maar een Amerikaanse Uitgeverij. Ze stunten al jaren op Kickstarter met de meest geflipte comics (bijvoorbeeld een Kickstarter die voor elke backer een aparte comic uitgaf waarin de backer zelf als nevenpersonage werd getekend) en hielden die met opzet gelimiteerd en moeilijk te krijgen. Hun zakenmodel leek gemaakt om te falen, maar toch bleven ze naarstig verder ploegen. In 2025 begonnen ze comics te publiceren op de “normale manier.” Ze concentreerden zich op een handvol titels, allemaal gemaakt door de beste schrijvers en tekenaars uit de business. Opvallend is dat elke reeks die ze uitbrachten een afgerond verhaal met hoog octaangehalte is. De beste blockbusters die ik dit jaar verteerde zag ik niet in de cinema maar las ik in de comics van Bad Idea. Rep u naar Google voor meer info.
4. Xavier Dorison & Thimothée Montaigne – 1629, of het vreselijke verhaal van de schipbreukelingen van de Batavia (Standaard Uitgeverij)
De Batavia was een schip van de Verenigde Oost-Indische compagnie waar muiterij op uitbrak. Die zou uiteindelijk aan honderden mensen het leven kosten. Xavier Dorison schreef een tweeluik waarin hij, met enige ruimte voor dramatiek, een zo waarheidsgetrouw beeld schetst van deze gebeurtenissen. Elk aspect van dit verhaal doet een gooi naar de perfectie: de rauwe sfeer aan boord van het schip, het geloofwaardige psychische steekspel tussen de personages, de spanningsboog… In één woord: magistraal. Het doet de strip ook geen kwaad dat het tekenwerk van Thimothée Montaigne is. De man weet als geen ander een dynamische, doch heldere, pagina op te bouwen en zijn actiespreads neigen naar het goddelijke.
5. Lewelyn & Jérôme Lereculey – De 5 Rijken (Daedalus)
In een gesprek met de uitgever vertrouwde die mij onlangs toe dat deze reeks niet zo’n heel hoge verkoopcijfers kent. Ons gat, beste lezer, viel open van verbazing. (Ja, dat is Vlaams, lazer toch op, joh!) Ik kan bijgevolg voorzichtig poneren dat deze reeks een verborgen pareltje is want volgens mij is dit één van de beste stripreeksen op de Nederlandstalige markt. De reeks wordt in cycli uitgebracht en elke cyclus behandelt één van de rijken. Elk rijk bestaat uit antropomorfe personages. De eerste cyclus ging over Angleon, waar katachtigen de plak zwaaien in de westerse middeleeuwen, de tweede cyclus wordt geregeerd door apen in een wereld die als feodaal Japan aanvoelt. Wat de reeks zo uniek maakt is dat de makers in elk album verschillende lagen van de bevolking aanboren: de wet, de onderwereld, de academische wereld, handelaars, horeca, etcetera … De personages komen, ondanks hun dierlijke trekken, levensechter over dan menig ander strippersonages en hun verhaallijnen worden kundig verweven tot een groots en majestueus verhaal. Deze strip combineert het beste van Game of Thrones en The Wire en verdient het dat jullie haar allemaal een kans geven.
Arold Roestenburg
“Het prachtige tekenwerk van Niko Henrichon is een lust voor het oog”
1. Brian K. Vaughan & Niko Henrichon – Spectators (Image)
Voorlopig is de Saga saga van Vaughan nog steeds niet tot een einde gekomen, daarom is het extra plezierig dat in 2025 de lezer getrakteerd werd op een nieuwe titel van de schrijver van onder meer Paper Girls en Y: The Last Man die wel een conclusie kent. Spectators is alles wat je wilt van Vaughan; een verhaal waarin hij de grenzen van het genre oprekt. Spectators gaat over mensen die na hun overlijden in New York blijven dwalen op zoek naar seks en geweld. Het prachtige tekenwerk van Niko Henrichon is een lust voor het oog en Vaughan stelt goede vragen over de verheerlijking van geweld aan de ene kant en de preutsheid en censuur als het gaat over seks aan de andere kant.
2. Tom King & Bilquis Evely – Helen of Wyndhorn (Dark Horse)
Wat zou de 9e kunst zijn zonder tekenwerk? Daarin excelleert Bilquis Evely wel in Tom Kings verhaal over de kracht van verhalen vertellen. Een boek om eindeloos naar te staren met tekeningen geïnspireerd op Alphonse Mucha. Schrijver Tom King (Animal Pound, Mister Miracle, Love Everlasting) heeft zich voor Helen of Wyndhorn deels laten inspireren door Robart E. Howard, de schrijver van Conan the Barbarian wiens werk ook pas echt succesvol werd na zijn zelfgekozen dood in 1934. Niet alleen het personage C.K. Cole in Helen is geïnspireerd op het leven van Conan, ook de avonturen die Helen meemaakt na een aantal maanden op Wyndhorn zijn geïnspireerd op de ‘sword and sorcery’ verhalen van Howard.
3. Zac Thompson & Hayden Sherman – Into the Unbeing vol 1 & 2 (Dark Horse)
Op zoek naar een afgerond verhaal waarin klimaatverandering wordt gecombineerd met body horror en waarin een goed scenario wordt gecombineerd met grensverleggend tekenwerk? Dan is Into the Unbeing de titel om te lezen. De ontdekkingstocht van een reeks wetenschappers die in Australië stuiten op een onverklaarbaar nieuw landschap, is mede door de flashbacks naar een wereld voor de klimaatcatastrofe en verschillende dagboeken een zeer intrigerend geheel geworden. Tekenaar Hayden Sherman oogst momenteel veel lof voor Absolute Wonder Woman, maar laat met Into the Unbeing pas echt zien wat hen kan.
4. Deniz Camp & Javier Rodriguez – Absolute Martian Manhunter vol 1 (DC)
De Absolute titels zijn immens populair. Absolute Batman verbreekt allerlei verkooprecords en ook de varianten op Wonder Woman en Superman doen het goed, toch is Absolute Martian Manhunter de meest interessante titel. Het verhaal van FBI agent John Jones wiens brein wordt geïnfecteerd door een buitenaards wezen gaat namelijk niet over de strijd tegen een superschurk, maar over angst, paranoia en de menselijke psyche. Laat het maar aan Rodriguez over om met psychedelisch tekenwerk de vertaalslag te maken richting de lezer.
5. James Tynion IV & Alvaro Martinez Bueno – The Nice House By The Sea (DC Vertigo)
De opvolger van de succesvolle reeks The Nice House On The Lake is het eerste nieuwe boek dat DC weer uitbrengt onder de legendarische imprint Vertigo en dat is niet meer dan terecht. Schrijver James Tynion weet een aantal vragen te beantwoorden, maar tegelijkertijd het mysterie rondom het buitenaardse wezen Walter, en de door hem uitverkorenen om het einde ter tijden te overleven, enorm uit te breiden. Een volgend deel kan niet snel genoeg komen.
Gert Olthuis
“Een boek dat dwingt tot langzaam kijken en lezen”
1. Tessa Hulls – Feeding ghosts. A graphic memoir – (MCD Books)
Tessa Hulls won met dit boek de Pulitzer prijs voor beste autobiografie. Sterker nog, dat is een van de vele prijzen die Hulls voor haar boek kreeg. Dat lijkt me niet meer dan terecht. Want wat een verhaal is dit! Hulls vertelt veelomvattend en diepgaand over drie generaties vrouwen: over haar grootmoeder, haar moeder en zichzelf. Ze neemt ons mee naar Shanghai, Hongkong en Californië. Maar ze neemt ons bovenal mee in hoe je gevormd wordt door familie en door vroegere trauma’s die doorsijpelen naar het nu. En hoe zulke spoken uit het verleden onderdeel zijn van wie je bent, of je nu wilt of niet. Prachtig en heel precies in zwart-wit getekend. Een boek dat dwingt tot langzaam kijken en lezen en tot genieten van de zeggingskracht van strip.
2. Joris Vermassen – Soldaat-hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
Wie volgt wat er aan artikelen op 9e kunst verschijnt, kon de afgelopen jaren niet heen om de heerlijke reeks ‘Joris maakt een strip’. We volgen daarin het maak-proces van Soldaat-hovenier, van eerste research (in december 2019) tot aan de afronding van het boek (januari 2025). We lezen in die blogs dat Vermassen in 2010 al het idee had om een verhaal over de Eerste Wereldoorlog te vertellen met als centrale figuur een hovenier die zijn lief mist, geïnspireerd op het dagboek van zijn grootvader Alois. Een project van de hele lange adem. Met een heel, heel fijn en ontroerend boek met fabuleus tekenwerk als resultaat. Natuur, kunst en liefde spannen erin samen om al het lelijks van oorlog draaglijk te maken. Broodnodig in barre tijden.
3. Rachel M. Thomas – Shrink. Story of a fat girl (Graphic Mundi)
Rachel Thomas is dik. Of anders gezegd: ze voldoet niet aan de maatschappelijke en medische norm van hoe het lichaam van een vrouw eruit zou moeten zien. Thomas maakte over haar ervaringen deze intense en super relevante graphic novel. Met dit boek maakt Thomas inzichtelijk hoe subtiel (en geregeld minder subtiel) en tegelijk dwingend deze maatschappelijke en medische normen doorwerken in haar leven. Ze krijgt te maken met ‘fat shaming’ en discriminatie en laat indringend zien hoe het is om voortdurend bekeken en veroordeeld te worden door de blik van anderen en wat dat betekent voor haar welzijn.
4. Will McPhail – In. (Sceptre)
Nick is een introverte illustrator die moeite heeft met contact met andere mensen. Dat contact komt nooit lekker van de grond. McPhail tekent dit verhaal fantastisch en geweldig gevarieerd. De meeste pagina’s zijn in zwart-wit maar verschillende passages in betekenisvol kleur, het boek zit vol met ironie en satire maar ook met pijnlijke momenten en geen pagina kent dezelfde indeling. Een prachtig, eigentijds en menselijk boek.
5. Catherine Pioli – Down to the bone. A leukemia story (Graphic Mundi)
Dit boek van de Française Catherine Pioli is een monument dat laat zien hoe het is om plotseling ernstig ziek te worden. Pioli is 32 jaar en blijkt leukemie te hebben, kanker van het bloed. De vanzelfsprekendheid van een goed functionerend, gezond lichaam verdwijnt plotsklaps. Dit boek is een waanzinnig knap getekend ziekteverhaal, waarin Pioli erin slaagt om haar persoonlijke ervaringen te combineren met een welhaast wetenschappelijke uitleg van haar ziekte en van de behandelingen die ze ondergaat. Die hebben helaas niet mogen baten. Een stamceltransplantatie heeft haar niet gered. Pioli overleed in juli 2017.
PS: Maikel Verkoelen maakte een krachtige, tragikomische online cartoon strip over wat zijn vriendin en hij meemaken rond het syndroom dat haar maag-darm stelsel teistert: To poop or not to poop? Lezen svp.
Marc Bastijns
“Meer dan 300 pagina’s continu meeslepend.”
1. Tommy Redolfi & Jean-Christophe Deveney – De Meteoren (Concerto Books)
Af en toe imponeert een nieuwe strip schijnbaar vanuit het niets. Beide auteurs hadden voor mij nog geen voorgeschiedenis. Met De Meteoren zijn ze meer dan 300 pagina’s continu meeslepend. Ze imponeren met een echte mozaïek van kruisende verhaallijnen, die stuk voor stuk voldragen zijn. Het is maar weinig stripmakers gegeven om op zo’n hoeveelheid bladzijden een strip te maken die nergens aan spankracht verliest. Dit boek is de graphic novel van het jaar.
2. Joris Vermassen – Soldaat-Hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
Met Het Zinloze Geweld presteerde Joris Vermassen in 2014 wat onmogelijk zou moeten zijn: oorverdovend sterk debuteren en toch tussen de plooien van de aandacht vallen. Na jaren van andere projecten en zorgvuldig schaafwerk imponeerde hij dit jaar opnieuw met het kloeke Soldaat-Hovenier. Het leven van soldaat en hovenier Alois tegen de achtergrond en voorgrond van de Eerste Wereldoorlog is een topper in het enorme aanbod aan fictieverhalen over de oorlog. Het verhaal van Alois is schrijnend en herkenbaar. Met eenvoudige beelden en spaarzaam gevulde pagina’s blijft Vermassen tot aan het einde meesterlijk. Dit boek is de van oorsprong Nederlandstalige strip van het jaar.
3. Eric Zawadzki & Deniz Camp – Assorted Crisis Events 1 (Image Comics)
Wat heb ik net gelezen? Na het dichtslaan van deze strip overheerste een gevoel van overrompeling. Met Assorted Crisis Events hebben we een reeks waarin elke aflevering een op zich staand verhaal is, dat losse verbanden heeft met de andere verhalen. Hoe schrijver Deniz Camp en tekenaar Eric Zawadzki telkens opnieuw op slechts enkele tientallen bladzijden een volwaardige graphic novel creëren verbaast me elke keer opnieuw. Echte mensen met echte problemen en echte vreugdes, daar draait het om in deze bundel van de eerste vijf afleveringen. Schrijver Deniz Camp brak in 2025 echt door in de Amerikaanse stripwereld, en deze Assorted Crisis Events was daarbij het kroonjuweel.
4. Jordan Crane – Goes Like This (Fantagraphics)
Met een spaarzame productie lukte het de Amerikaanse stripmaker Jordan Crane in de voorbije decennia nooit echt goed om in beeld te blijven bij zijn lezers. Het is dan ook opvallend dat hem dat met zijn tweede boek in vijf jaar tijd nu wel beter lukt. Na het imponerende Keeping Two (2022) waaraan Crane maar liefst 20 jaar werkte, bundelde Fantagraphics nu zijn verspreide kortverhalen uit de voorbije 30 jaar als illustrator en stripmaker. Zijn thema’s en stijlen zijn divers, maar de ambitie spat van elke bladzijde. Als object is dit boek een perfecte weerspiegeling van de breedvoerige talenten van Jordan Crane. Na meer dan 30 jaar is deze auteur nog steeds het ontdekken meer dan waard!
5. Tom Gauld – Physics for Cats (Drawn & Quarterly)
Dit jaar bundelde Tom Gauld nog maar eens een reeks van zijn wetenschapscartoons in Physics for Cats. Hoe hij telkens weer elke cartoon gevat, stijlvol en heerlijk absurd kan laten zijn, blijft een raadsel. Echte missers zitten er nooit tussen.
Hoe vaak zijn werk online gedeeld wordt op sociale media zonder enige auteursvermelding is schrijnend, maar op een cynische manier ook het ultieme bewijs van de universaliteit van zijn humor. De lof voor dit album is dus eigenlijk lof voor ‘s mans hele oeuvre. Dit boek is de humorstrip van het jaar.
Bart van der Steen
Even waande ik me in de goede oude tijd.
1. Tarrin & Trondheim – Robbedoes Classic: De schat van San Inferno (Dupuis)
De toekomst van Robbedoes ligt in het verleden, moet de uitgever gedacht hebben. De hoofdserie is vastgelopen en ook bij de legio spin-offs is de rek eruit. Met grote tegenzin pakte ik dan ook deze strip op, die beloofde een verhaal te brengen in de stijl van grootmeester Franquin. Maar toen begon ik te lezen. Wat een ouderwets leuk verhaal! Wat een gaaf tekenwerk! En wat een kleuren! Even waande ik me in de goede oude tijd.
2. Deniz Camp – The Ultimates vol. 1: Fix the World (Marvel)
Het Marvel Ultimate Universe is het beste dat Marvel sinds jaren heeft geproduceerd: Een reeks met elkaar verknoopte series die een volledig nieuwe draai geven aan Spiderman, X-Men en de Ultimates (Avengers). En hoewel Jonathan Hickman aan het roer staat, schrijft zijn sergeant Deniz Camp de hoofdserie. Op een kundige wijze zet hij Hickmans verhaallijnen voort, waarbij hij persoonlijk drama mengt met geopolitieke thriller en cosmische sciencefiction.
3. Mark Waid – World’s Finest (DC)
Ook bij DC heeft men door dat goede strips ontstaan wanneer men karakters ontdoet van de loden last van ‘continuïteit’. Dus mag Mark Waid verhalen schrijven over Superman en Batman zonder zich ook maar iets aan te trekken van wat andere schrijvers met de karakters gedaan hebben. Het vertelplezier spat van de pagina’s wanneer hij de Boy Scout en de Caped Crusader in een wereld gooit van actie, spanning en avontuur.
4. Ed Brubaker – Criminal: The Knives (Image)
Sinds Brubaker zich meer richt op televisie, schrijft hij niet zoveel strips meer als vroeger. Maar als hij dan weer iets uitbrengt, is het altijd de moeite waard. Dat was al zo met de mini-serie Friday en is nog meer het geval met The Knives. Op een virtuoze manier vermengt hij klassieke hardboiled crime met haast clichématige karakters en dan weer oprecht verrassende plotwendingen. Met The Knives bereikt hij een voorlopig toppunt van zijn kunnen.
5. DC Compact (serie)
Vroeger kocht je strips voor een kwartje, maar inmiddels kost een uitgave soms wel drie weken zakgeld. Zelfs van mijn stufi lukte het me het dikwijls niet om op de hoogte te blijven van mijn favoriete series. Daarom ben ik erg onder de indruk van DC Compact, dat Amerikaanse klassiekers in pocketvorm en voor een habbekrats op de markt brengt. Watchmen voor €6,- en All Star Superman voor €7,50. En daarnaast kwaliteitsstrips als Gotham Central, The Authority en Kingdom Come. Marvel volgt met afstand met Premier Collection: zelfde format, dubbele prijs.
Eva von Stockhausen
1. Milan Hulsing – Voetsporen. 5 verhalen van Karel Čapek (Concerto Books)
2. Joris Vermassen – Soldaat-hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
3. Ken Broeders – Tarare. Het ongelofelijke verhaal van een veelvraat (Uitgeverij L)
Het nieuwste verhaal van Ken Broeders is als het ware een totaalpakket: goed getekend, goed onderzocht en goed geschreven. Gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Franse entertainer en spion Tarrare, die aan eind van de 18e eeuw naam maakte – en een vroege dood stierf – als gevolg van zijn ongekende vraatzucht. Naast ongelooflijk is het ook een triest verhaal, van een man met een onbegrepen aandoening, iets waar Ken Broeders in deze vertelling steeds oog voor blijft houden.
4. Reinhart Croon – Fiere Margriet (Shelter Hotel)
Margaretha van Leuven (‘Margriet’) leefde aan het begin van de 13e eeuw. Zij was een jong meisje dat in armoede geboren werd en bij haar oom en tante in hun herberg ging werken. Het drietal wilde intreden in een klooster, maar aan de vooravond van hun vertrek werd de herberg overvallen door een roversbende. Oom en tante werden gedood, en de rovers probeerde Margriet te verkrachten, maar zij verzette zich hevig. Hierop doodden zij haar en gooiden haar lichaam in de Dijle. Maar haar lichaam dreef opvallend genoeg stroomopwaarts, en later vonden bij haar graf verschillende wonderen plaats. In 1902 is ‘Fiere Margriet’ daarom zalig verklaard. In Reinhart Croons vertelling loopt zij in 2025 echter nog gewoon rond en maakt nachtelijk Leuven onveilig. Zij heeft namelijk nog een appeltje te schillen met mannen die het op argeloze meisjes voorzien hebben… Margriets taalgebruik is daarbij soms wat hoogdravend, maar van een zaliggemaakte wreekster kunnen we dat wel door de vingers zien.
5. Eric Hercules, Fred de Heij – Oorlog op Texel. Opstand van de Georgiërs (Uitgeverij L)
De laatste veldslag van de Tweede Wereldoorlog in Europa vond plaats op… Texel. In april 1945 overvielen Georgische soldaten, die noodgedwongen in de Wehrmacht dienden en op het waddeneiland gestationeerd waren, hun Duitse commandanten. Het was het begin van een wekenlange heftige strijd, waarbij aan beide zijden – en ook onder de Texelse burgers – honderden doden vielen. In het verhaal van Hercules en De Heij volgen we de gebeurtenissen door de ogen van Minnie, een ‘Amsterdammertje’ dat na de hongerwinter voor haar gezondheid naar het eiland is gestuurd en vervolgens midden in de oorlogshandelingen terechtkomt. Een goed geschreven en getekend relaas van een vergeten veldslag.
6. Thom Roep, Piet Wijn/diverse makers – Douwe Dabbert. Nieuwe avonturen (Uitgeverij L)
Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat het eerste Douwe Dabbert-verhaal verscheen, en ter ere daarvan is dit album met twaalf nieuwe verhalen uitgegeven. Het is een geslaagd eerbetoon. Scenarist Tom Rhoep, die samen met tekenaar Piet Wijn (in 2010 overleden) de dwerg met de magische knapzak in het leven riep, neemt het scenario van één verhaaltje voor zijn rekening, alle andere nieuwe avonturen zijn geschreven en getekend door anderen. Sommige tekenaars hebben Douwe Dabbert behoorlijk in de vingers, anderen hebben duidelijk een andere tekenstijl. Maar dat geeft niets. Want het leuke is dat, op een enkele uitzondering na, iedereen in de geest van de oorspronkelijke verhalen probeert te werken qua ‘world building’ en thematiek. Dit levert een mooie verscheidenheid op van verhalen die tóch helemaal Douwe Dabbert zijn.
Willem Lammerink
“Een heerlijk getekend, rijk verhaal”
1. Jean-Luc Fromental en Bernard Yslaire (naar Simenon) – Het bloedspoor in de sneeuw (Standaard Uitgeverij)
Hoe zou Yslaire (ondertussen ook alweer bijna 70) als mens zijn? Gewoon in het café? Zou je met hem kunnen lachen? Want het enige wat je tegen zijn strips zou kunnen hebben is dat ze zo zwaar op de hand zijn. Er valt nauwelijks licht binnen in zijn verhalen.
En dat geldt ook voor dit heerlijk getekende, rijke verhaal over een jongeman die onder een verder onbenoemd dictatoriaal bewind ook maar probeert om overeind te blijven. En daarin uiteraard jammerlijk faalt.
2. Gou Tanabe – Die Katzen von Ulthar/The cats of Ulthar (Carlsen Verlag)
Gou Tanabe heeft het tot zijn levenswerk gemaakt om het werk van H.P. Lovecraft te verstrippen. En dat doet hij met verve. Na sfeervolle, beklemmende en soms ronduit enge bewerkingen van bijvoorbeeld The Colour out of Space en The Shadow Over Innsmouth zijn de drie verhalen in dit boek weer even naargeestig als zijn voorgaande werk. En dat is een aanbeveling.
Om de één of andere reden worden de boeken van Tanabe sneller vertaald in het Duits dan in het Engels, maar ook in het Engels zijn verschillende titels beschikbaar.
3. Jeff Lemire – Fishflies (Image Comics)
Wanneer Jeff Lemire zijn vrijheid neemt en de verhalen vertelt die hij wil vertellen, gebeurt er altijd iets moois. Zo ook met Fishflies, waar het meisje Franny kennis maakt met een onsuccesvolle overvaller die al vrij snel verandert in een enorme kever. En dat is best een beetje vreemd, maar als je verder geen vriendinnetjes hebt, is een reuze kever een goed alternatief. Dankzij de goed uitgewerkte karakters en de vreemde premisse een van de leukste comics van het jaar.
4. Hasker Brouwer – Anu Veniya (eigen beheer)
Moois van eigen bodem. God is dood en zijn dochter gaat op zoek naar de zin van haar leven en de ware aard van haar vader. Het verhaal zit goed in elkaar, maar het zijn vooral de spectaculaire tekeningen, in groots en meeslepend zwart-wit, die het een top 5-waardig boek maken. En om het extra sympathiek te maken: het is een mooi verzorgde uitgave in eigen beheer.
5. Matthieu Bonhomme en Fabien Nury – Keizerin Charlotte deel 4 (Standaard Uitgeverij)
Het leven van prinses Charlotte van België vormt de basis voor een van de meer bizarre verhalen van de 19e eeuw. Ze trouwt met Maximiliaan van Oostenrijk en ze worden keizer en keizerin van Mexico. Wat volgt is een leven vol intriges, jaloezie, complotten en steeds meer waanzin.
Uiteraard neemt Nury wat romantische vrijheden met de historische feiten en het karakter van Charlotte, maar over het algemeen ligt het verhaal dicht bij de ware gebeurtenissen. Deel 4 is de tragische afsluiter van het verhaal en is eigenlijk niet als los album te lezen, dus deze vermelding is eigenlijk voor de complete serie.
Jasper Rietman
“Een film als event, die je gezien moet hebben en waar op het schoolplein over wordt gepraat”
1. Metal Hurlant (Humanoids) / Viktor Hachmang – L’Arpenteur (Casterman)
Via crowdfunding blies Humanoids het legendarische stripblad Metal Hurlant (Heavy Metal) nieuw leven in. Het concept: nieuw werk van het beste hedendaagse striptalent afgewisseld met ouder werk van de originele oprichters, bijvoorbeeld Moebius en Druillet. In het 2e nummer, met als thema Space Stares Back, staat ook een mooie bijdrage van Aimee de Jongh.
En nog meer sciencefiction uit Nederland: de om onbegrijpelijke redenen hier nog altijd vrij onbekende Viktor Hachmang bracht begin dit jaar bij Casterman L’Arpenteur uit, een psychedelisch verhaal over een man die strandt op een mysterieuze planeet. Jammer genoeg tot nu toe alleen in het Frans, dus hoog tijd voor een Nederlandse uitgave.
2. Simon Stålenhag – Swedish Machines (Free League)
Simon Stålenhag is een tekenaar die moeiteloos laat zien wat voor ruimte er nog is op het grensgebied van strip, roman en illustratie. In zijn nieuwe boek is de opzet hetzelfde als bij zijn vorige boeken: geschreven tekst wordt afgewisseld met grote, schilderijachtige illustraties. Swedish Machines is een queer coming of age-verhaal dat zich afspeelt in twee tijdsperiodes. Wanneer hoofdpersonage Linus terugkeert naar zijn geboortestad roept dat allerlei herinneringen op uit de vroege jaren 2000, toen hij samen met zijn vriend Valter de mysterieuze Black Fallow Exclusion Zone verkende, waar de wetten van tijd en ruimte niet helemaal lijken te gelden na een technologisch incident. Die herinneringen contrasteren met het heden, waarin Linus worstelt met zijn gevoelens en de keuzes die hij destijds maakte. Maar misschien is er een manier om het verleden te veranderen?
3. K-pop Demon Hunters (Netflix)
In een jaar waarin voor het eerst echt duidelijk werd hoe AI steeds meer aan ons wordt opgedrongen als nieuwe vorm van entertainment was K-pop Demon Hunters dé film die mij hoop gaf. Een origineel verhaal, met veel liefde en aandacht geanimeerd, werd een wereldwijde sensatie. De dochter en haar vriendinnen hadden het maandenlang praktisch nergens anders over. Het kan dus nog altijd, een film als event, die je gezien moet hebben en waar op het schoolplein over wordt gepraat. Songs als Golden, Your Idol en What it Sounds Like domineerden de Spotify charts en worden hier in huis nog regelmatig aangevraagd.
4. Aimee de Jongh & Tina de Gendt – Onderweg (Lannoo)
Het tempo waarmee Aimee de Jongh haar boeken maakt, voelt bijna oneerlijk. Vorig jaar kwam haar stripversie van Lord of the Flies uit en een jaar later is er alweer een nieuw prachtig boek. Ditmaal geen echte strip, maar een schitterend geïllustreerd non-fictie prentenboek over migratie, in samenwerking met historica Tina de Gendt. Verplichte kost voor elke politicus zou ik zeggen.
5. Hades 2 / Hollow Knight Silk Song (Supergiant Games / Team Cherry)
Dit jaar kwamen maar liefst twee ijzersterke vervolgen op moderne klassiekers uit, met in beide gevallen een nog fijner uitgewerkte, getekende art style. In Hades 2 probeer je als Melinoë, dochter van Hades, je familie te bevrijden uit de klauwen van Chronos. Tijdens je pogingen word je geassisteerd door een bont scala aan Griekse goden, allemaal even fantastisch vormgegeven. Persoonlijke nieuwe favoriet is de vurige Hestia. In Silk Song vecht je je als Hornet een weg naar boven door het duistere, maar tegelijkertijd ook knusse insectenrijk Pharloom, een wereld waarin het nooit een straf is om te verdwalen.
Erik de Graaf
Bij het maken van het lijstje van de – in mijn ogen – beste beeldverhalen van 2025, staart een stapel ongelezen boeken me aan. Die krijgen pas in 2026 een kans, ondanks dat ze in 2025 verschenen zijn.
Ik ben een veellezer en veel van mijn informatie over interessante strips vind ik online, zo ga ik de over de hele wereld op zoek. Dat levert heel vaak bijzondere ontdekkingen op, maar laat mij – helaas – ook zien dat de echt vernieuwende en interessante dingen – wat mij betreft – toch veelal van buiten onze grenzen komen.
Bij het maken van mijn lijstje speelden allerlei factoren een rol, maar belangrijk vond ik of ik echt geraakt was door een boek en het me langer bezig had gehouden dan alleen tijdens het lezen. Grote gemene deler? Mijn gehele top 5 bestaat uit persoonlijke verhalen van de maker, of van iemand die dicht bij ze staat of stond.
“Mijn gehele top 5 bestaat uit persoonlijke verhalen”
1. Joris Vermassen – Soldaat-hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
Prachtig en aangrijpend verhaal, net zo ‘rauw’ getekend als de oorlog tijdens welke het verhaal zich afspeelt. Mooie vondst: de briefwisseling tussen de twee geliefden.
2. Anuj Shrestha – Last Sky (Issue Press)
Het – sociaal geëngageerde – werk van deze auteur ontdekte ik op Instagram. Hij maakt letterlijk beeldverhalen, zonder tekst dus, waarin niet alleen veel zeggingskracht, maar tevens prachtige vondsten zitten die je naar de keel grijpen. Klein van formaat en schitterend ‘gerisoprint’.
6. Alix Garin – Ondoordringbaar (Daedalus)
Gevoelig verteld en verbeeld verhaal over de ervaring met vaginisme van de auteur zelf.
4. Boum – The Jellyfish (Editions Pow Pow)
Mooi verhaal over toenemende oogproblemen (‘jellyfish’) van de hoofdpersoon en hoe zij daarmee omgaat. Gebaseerd op persoonlijke ervaringen van de auteur.
5. Craig Thompson – Ginseng Roots (Faber & Faber)
Prachtige familiesaga én een verhaal over de kracht van ginseng. Schitterend in beeld gebracht door de auteur van o.a. Blankets en Habibi.
Net niet: Un père door Jean-Louis Tripp (Casterman). John Muir, to the heart of solitude door Lomig (NBM graphic novels) en De zaak David Zimmerman door Lucas en Arthur Harari (Concerto books).
COMICS team van Universiteit Gent
Eva Van de Wiele, Kai Qing Tan, Lou Braibant, Giorgio Busi Rizzi, Kin Wai Chu
“Nu relevanter dan ooit”
1. Koenraad Tinel (kunst) en Els Snick (vertaling) – Mario en de Magiër (Oogachtend)
Bijzonder geslaagde adaptatie van het gelijknamig kortverhaal van Thomas Mann in een schitterende vertaling van Els Snick en met gitzwarte tekeningen van Koenraad Tinel. De beeldroman toont en verwoordt hoe een menigte bespeeld en gemanipuleerd wordt door een magiër die een badplaats aan de Tyrreense zee aandoet. De zachte kelner Mario wordt het grootste slachtoffer van de gebochelde magiër. Over hoe vatbaar mensen zijn voor retorische en politieke manipulatie, nu relevanter dan ooit.
2. Lucie Morel – Toc Toc (Même Pas Mal)
Lucie Morel lijdt sinds haar kindertijd aan een obsessief-compulsieve stoornis en probeert deze psychische aandoening te overwinnen met dit getekend werk. Een bloedeerlijk en grappig werk, voor wie houdt van een levendige, expressieve stijl. Morel volgde een opleiding aan de kunstacademie in Metz en werkt momenteel aan een doctoraat in artistiek onderzoek in de medische menswetenschappen aan VU Amsterdam onder prof. Erin La Cour.
3. Matthew Rosenberg en Tyler Boss – What’s the Furthest Place from Here? Vol. 4 (Image Comics)
Dit vierde luik in de veelgeprezen serie van Rosenberg-Boss gaat verder op het post-apocalyptisch epos van de eerste drie delen. Experimenteler in narratieve vorm dan de vorige drie volumes, kom je meer te weten over de eerste en, mogelijk, de laatste generaties kinderen na een apocalyps die vooral volwassenen trof, inclusief het gekke kikkerkindje dat alles lijkt te eten. Tegelijkertijd blijkt elke tip van de sluier een volgende ijsberg te verhullen, waardoor je altijd de volgende pagina wilt omslaan. In de verzadigde tekenstijl van Boss en de twee gastartiesten, Joshua Hixson en Dylan Burnett, wordt de leefwereld van deze jonge kinderclans in een zeer wrede wereld meticuleus tot leven gebracht … of de dood ingedreven.
4. Eric Lambé – Museum (FRMK)
Dit quasi woordloos werk van Lambé, in een doordringend paars, biedt contemplatie in stripvorm. Net als je bij een museumbezoek in jezelf keert om de kunst tot jou te laten komen, nodigen Lambé’s tableaus uit tot bezinning en bespiegelingen.
5. Gareth Brookes – The Complete Angler (SelfMadeHero)
Grafische bewerking van Izaac Waltons gelijknamige, milieu-activistische boek uit 1635. Wie Gareth Brookes nog niet kent, wordt vriendelijk uitgenodigd daar verandering in te brengen. Brooks verbeeldt Waltons werk fijn in linosnede en pen-en-inkt, om het meditatieve en het instructieve in diens schrijven te contrasteren. De beschouwende toon resoneert met het verlangen naar rust, traagheid en een hernieuwde terugkeer naar de natuur.
6. How are You Feeling? A Comics Anthology (Difference Engine)
Van schrijvers Andeasyand, Vinita Ramani en Wayne Rée en tekenaars Andeasyand, Griselda Gabriele en Nurjannah Suhaimi. Deze anthologie bevat drie titels die de sociale problemen van vrouwen in Singapore verbeelden. Voor wie graphic medicine toegepast wil zien in de Zuidoost-Aziatische context, het thematiseert menstruatie, miskramen en depressie – ervaringen die vaak onbesproken blijven en daardoor onbegrepen zijn onder de (Singaporese) bevolking.
7. Dash Shaw – Blurry (New York Review Books)
De afgelopen jaren heb ik meerdere malen de term ‘metamodernist’ gebruikt, als een manier om verder te gaan dan het postmodernisme en tegelijkertijd enkele ideeën en standpunten van het modernisme te weerspiegelen. Indien deze term u niets zegt, maar u hem wilt gebruiken om een intellectuele en tegelijkertijd coole indruk te maken (nee, dit zal uw populariteit niet vergroten, wel integendeel, verminderen) en tegelijkertijd een uitstekend en omvangrijk boek wilt lezen, dan is Blurry iets voor u. In een voortdurend precair evenwicht tussen orde en chaos, tussen narratieve structuur en de deconstructie van taal en betekenis, vervreemding en verbinding, onderzoekt Shaw de mogelijkheid om door de ambivalentie en onzekerheid (de mist) van het bestaan te navigeren.
8. Sarah Kushairi – Jannah is ^NOT Average (Penguin Random House)
Dit boek biedt zinvolle inzichten in de geleefde realiteit en de identiteitsvorming van een jonge hijabi in Maleisië, en laat zien hoe wederzijdse zorg en ondersteuning onder vrouwen, thuis en door ambitieuze opvoeders, krachtige mogelijkheden kunnen creëren voor het bevorderen van sociale en gendergelijkheid over raciale en culturele grenzen heen.
9. Fish Wu – Tibet Crossing (Slowork Publishing)
Dit boek, gepubliceerd in Taiwan, vertelt het verhaal van de reis die de Chinese kunstenaar Fish Wu in 2009 samen met zijn vrouw maakte naar Tibet, een jaar nadat de regio zwaar was onderdrukt. Door de levensverhalen te vertellen van de mensen die hij ontmoette, beschrijft Wu op subtiele wijze verschillende cruciale politieke gebeurtenissen in Tibet en heel China in de afgelopen decennia. Zo suggereert hij dat de wonden en trauma’s die zowel de bevolking als het land werden toegebracht, nog steeds niet genezen zijn.
10. Marc-Antoine Mathieu, L’infiniment moyen et plus si infinités dans les limites finies d’une édition minimaliste – Essai (Delcourt)
Een wetenschapper en een filosoof maken zich kwaad terwijl ze eindeloos over oneindigheid discussiëren. Er lijkt geen einde aan te komen, telkens als ze een deur opendoen en een nieuw facet van oneindigheid ontdekken en weer eindeloos kunnen doordraven over het onderwerp. Een zelfbewustzijn over de limitaties van oneindigheid, hun eigen cognitie, het medium, en de kleinigheid van dit grafisch essay in micro-formaat (slechts 2 x 2 centimeter!) voegt een beklijvende humoristische laag toe. Een zoveelste, maar even geslaagd formeel experiment – met een digitale twist aan het einde – van Marc-Antoine Mathieus hand. Komt met een vergrootglas!
Teunis Bunt
“Benauwend verhaal, uitstekend getekend en verteld”
1. Ivan Petrus Adriaenssens – Het leven en de dood in den ast (Lannoo)
Verstripping van een klassieker uit de literatuur, van Stijn Streuvels. Drie mensen werken in een ast, waar de cichorei gedroogd wordt. Er komt een zwerver schuilen en dan dringt de dood in de hoofden en dromen van de drie werklieden. Benauwend verhaal, uitstekend getekend en verteld, met als extraatje de complete tekst van Streuvels.
2. Joris Vermassen – Soldaat-hovenier (Borgerhoff & Lamberigts)
Vermassen maakte een dikke graphic novel van het leven van zijn grootvader, die in de Eerste Wereldoorlog opgeroepen werd als militair, maar gelukkig ook bezig mocht zijn als hovenier. In die hoedanigheid ontmoette hij Monet. De lezer kruipt helemaal in het personage en leert zo zowel de hoofdpersoon kennen als de tijd waarin die leeft. Het is niet alleen een verhaal over oorlog, maar ook over liefde, vriendschap en schoonheid.
3. Remco Schoppert – Echo (Menlu)
Debuut, met weinig tekst. Over een kleine man die zich staande probeert te houden in een grote wereld. Als zijn benzinestationnetje dreigt te verdwijnen, is voor hem de maat vol. Maar ook het verhaal van een zoon die zich moet zien te verhouden tot zijn vader. In Echo doen de tekeningen al het werk en dat doen ze overtuigend.
4. Sander Funneman & Peter Brouwers – Elektrisch leven (Scratch Books)
In Elektrisch leven laat wetenschapsjournalist Sander Funneman zien hoe alles, maar dan ook letterlijk alles, op aarde wordt bepaald door elektriciteit en magnetisme, zowel op microniveau als op kosmische schaal. Fascinerend boek waarin de ingewikkelde inhoud glashelder wordt gepresenteerd door de tekst van Funneman en de tekeningen van Peter Brouwers.
5. Marcel Ruijters – Alles hangt samen (Sherpa)
Marcel Ruijters heeft al verschillende albums gewijd aan het universum van Pola, die leeft in een wereld waarin het altijd 1913 is. Het is een wonderlijke setting, met prachtige vondsten (bijvoorbeeld twee tijden die haaks op elkaar staan en een man die zichzelf baart). De verhalen zijn aan de ene kant volkomen onvoorspelbaar en aan de andere kant bevatten ze een soort logica waarin je als lezer meegaat. Ook dit deel staat weer bol van het vertelplezier en is getekend in de kenmerkende stijl van Ruijters.
Martijn Daalder
Hoe krijg je tien schitterende boeken in een top 5? Zo dus. Eén jaar in vijf thema’s, waarbij de confrontatie met de bloederige 20e eeuw nooit ver weg lijkt.
“Eén jaar in vijf thema’s”
1. Het persoonlijke & de geschiedenis
- Joris Vermassen – Soldaat-Hovenier. Een liefde tussen hemel en hel (Borgerhoff-Lamberigts)
- Matthias Lehmann – Chumbo (Concerto Books)
Twee romans, die virtuoos een donkere bladzijde uit de 20e eeuw verbinden met een karakter- en familiestudie. Geïnspireerd door het verhaal van zijn grootvader neemt Joris Vermassen ons mee naar de loopgraven, de tuin van Monet en een grote liefde. Matthias Lehmann koppelt de lotgevallen van twee broers aan de Braziliaanse worsteling met het fascisme en de dictatuur.
Kloek & meeslepend!
2. Op de grens van beeldende kunst en verhaal in beeld
- Koenraad Tinel naar Thomas Mann – Mario en Magiër (Oogachtend en Arbeiderspers)
- Edmond Baudoin & Mariette Nodet – De Doortocht (Sherpa)
Zouden Koenraad Tinel en Edmond Baudoin elkaar kennen? Twee virtuoze beeldend kunstenaars en tekenaars, die als geen ander emoties kunnen oproepen met hun schilderingen in zwarte inkt. Tinel, de oudste zij-instromer in de wereld van het beeldverhaal, neemt Thomas Mann onder handen. Edmond Baudoin verwerkt de zoek& en zwerftochten van een vrouwelijke verteller tot een versmelting van geest en landschap, mens en natuur.
Betoverend en meeslepend!
3. De achterkant van Italië
- Christophe Dabitch & Piero Macola – De Veerman van de Lagune (Concerto Books)
- Alfred – Maltempo (Lauwert)
In Alfred’s Maltempo schijnt altijd de zon, maar in deze petit histoire moet de hoofdpersoon iedere kans aangrijpen om te ontsnappen aan een uitzichtloos bestaan in een klein Italiaans dorpje. Bij Dabitch en Macola is er helemaal geen zon in de grauwe Venetiaanse lagune. Tegen de achtergrond van een wereld in ontbinding ontspint zich in kalm tempo een genadeloze vertelling. Een dystopie noir zonder heroïek, die herinnert aan het werk van de onlangs overleden Daniel Woodrell.
Confronterend en meeslepend!
4. Verloren identiteit en het ondraaglijke ongemak – hoezo postmodern?
- Arthur & Lucas Harari – De zaak David Zimmerman (Concerto Books)
- Paul Karasik, David Mazzucchelli & Lorenzo Mattotti naar Paul Auster – The New York Trilogy (Faber & Faber)
Niets en niemand is wie hij of zij lijkt, en zelfs dat weet je niet zeker. David Mazzuchelli’s verstripping van het eerste deel van Paul Auster’s New York Trilogy was al een klassieker – de nu toegevoegde delen zijn een bevredigende completering maar niet van hetzelfde niveau. De hoofdpersonen in De zaak David Zimmerman van de Harari’s belanden simpelweg in een vagevuur zonder uitweg – het leven in het lichaam van de ander. Het zijn boeken zonder makkelijk perspectief.
Onrustbarend en meeslepend!
5. De duisternis van het fascisme – in afwachting van deel drie…
- François Warzala en Pierre Boisserie naar Philip Kerr – Berlijnse trilogie 2: Het handwerk van de beul (Scratch Books)
- Dominique Bertail, Jean-David Morvan & Madeleine Riffaud – Madeleine, verzetsstrijdster 2: Het rode dekbed (Daedalus)
Deze klassiek ogende miniseries zijn absolute klassiekers-in-aanbouw. Het tweede deel van Berlijnse trilogie (naar de romans van Philip Kerr, is weer een hard-boiled detective in het Derde Rijk; achter de bijna vrolijke plaatjes ontwaren we de weg naar de hel. Madeleine Riffaud, ondanks overleden en tot haar laatste snik in verzet tegen onrecht en machtswellust, liet haar autobiografische herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog tekenen door Dominique Bertail. Het decor is een adembenemend getekend Parijs in gewassen blauw. Het verhaal een aangrijpende kroniek van heldendaden, verraad, moord, marteling, opoffering en mislukking.
Overdonderend en meeslepend.
Jeroen Vullings
1. Marten Toonder – ‘Heer Ollie en een Bommelding’, de wording van een verhaal, samenstelling Klaas Driebergen en Frank van Hartingsveld (Uitgeverij Klaas Driebergen)
2. Joost Swarte – Outs & Ins (Scratch)
3. Koenraad Tinel & Thomas Mann – Mario en de Magiër (De Arbeiderspers)
4. Riad Sattouf & Antoine de Saint-Exupéry – Terre des hommes (Gallimard)
5. Christophe Dabitch & Piero Macola – De Veerman van de Lagune (Concerto Books)
Jos van Waterschoot
“Wat blijft is zoet verdriet”
1. José Luis Munuera – Zijn geur na de regen (Le Lombard)
De licht autistische Cédric neemt een hond en dat verandert zijn leven. Hij ontmoet er de liefde van zijn leven door, Mathilde, ze durven te besluiten de stad te verlaten en in de bergen te gaan wonen. Maar zoals dat gaat met honden, ze leven niet lang. Wat blijft is zoet verdriet.
2. Xavier Dorison & Thimothée Montaigne – 1629 (Standaard Uitgeverij)
Het verhaal van de schipbreuk van de Batavia is een historisch gegeven. Wat zich bij die schipbreuk heeft afgespeeld, is in getuigenissen vastgelegd. Maar om dat in beeld te brengen, op deze wijze: weergaloos! De beste avonturenstrip van de afgelopen tien jaar!
3. Remco Schoppert –Echo (Menlu)
Debuut van Remco Schoppert en wat voor één! Een strip zonder tekst is al geen sinecure, maar als debuut is het ronduit een waagstuk. Het leven van een nijvere middenstander wordt verwoest door het grootkapitaal. Hij begint een eenmansguerilla nadat zijn familie in veiligheid is gebracht.
4. José Luis Munuera –De man die wonderen kon doen (naar H.G. Wells) (Standaard Uitgeverij)
H.G. Wells is een van de grootste vertellers uit de twintigste eeuw. In dit verhaal verwerft de eenvoudige klerk George McWhirter Fotheringay de gave om wonderen te verrichten. Eerst is het nog een gebbetje, maar gaandeweg wordt het bloedserieus en zijn de gevolgen groot. Schitterend verbeeld door Munuera.
5. Sander Funneman & Peter Brouwers – Elektrisch leven De verbijsterende rol die elektromagnetisme speelt in … alles (Scratch)
Non-fictie/graphic novel die ik met scepsis opensloeg en niet meer kon sluiten. Extreme alfa als ik al mijn leven lang ben, heb ik mij altijd verre gehouden van dit soort onderwerpen. Maar ja, dan loop je ook een hoop mis. Funneman en Brouwers hebben me daarvoor behoed en bijna bekeerd. Wat een boek!
Christine van der Schoot
Een graphic novel die heerlijk wegleest maar ook donkere, serieuze thema’s bespreekt.
1. Taylor Robin – Hunger’s Bite (Union Square & Co.)
Horrorverhaal dat zich afspeelt op een stoomschip. De monsterjacht tussen de stoommachines dwingt de lezer na te denken over welvaart en menselijke hebzucht. Met kleurrijke karakters en een tekenstijl die meebeweegt met de groeiende spanning in het verhaal. Een graphic novel die heerlijk wegleest, maar ook donkere, serieuze thema’s bespreekt.
2. Raphaël Drommelschlager – Eiland zonder koning (Daedalus)
Een prachtig vormgegeven debuut van Drommelschlager met een herkenbaar, eerlijk verhaal over een jongeman die zoekt naar de betekenis van zijn leven. Eiland zonder Koning voelt als een serie schilderijen met harmonieus kleurgebruik en goed gebruik van schaduw en licht. Een dromerige heroes journey die leest als een sprookje.
3. Sébastien Pérez en Isabella Mazzanti – De magische wereld van geesten (Clavis)
Al eerder uitgebracht, maar nu vertaald in het Nederlands. Een prachtig geïllustreerd boek dat over wereldwijde legenden van geesten en het dodenrijk vertelt voor jong en oud. Mazzanti vertelt in een illustratie het hele verhaal, haar figuren springen tot leven op de bladzijde. Dat is geen verassing, aangezien Mazzanti ook strips tekent. De magische wereld van geesten is een echte aanrader voor fans van haar sprookjesachtige illustraties.
4. Nicole Mannino – This is not fiction (eigen beheer)
This is not fiction begon in 2015 en omspant inmiddels dertig hoofdstukken. Een prachtig verhaal over twee tieners die zichzelf en elkaar leren kennen, getekend in een verfrissende, vlotte stijl. Julian is een romantische, zachtaardige jongeman met een obsessie voor fictieve romantiek. Samen met de problematische Landon gaat hij op zoek naar de identiteit van zijn favoriete auteur, om haar de liefde te verklaren. Maar… is fictieve liefde meer waard dan echte connectie? This is not fiction balanceert romantische comedy met verhaallijnen over trauma, eenzaamheid en het vinden van familie.
Gratis te lezen op www.thisisnotfiction.com.
5. Míriam Bonastre – Marionetta (Webtoon)
Wie nog zoekt naar een fantasy webcomic om te lezen in 2026 moet absoluut Marionetta uitproberen. Julia en Kamille, twee tienermeisjes, wonen in Kalgratt, een fictief land waar magie verboden is en vrouwen jong moeten trouwen. In plaats van te werken, gaan de twee naar een circusvoorstelling, maar het circus blijkt vervloekt en Julia en Kamille kunnen niet naar huis. Geforceerd om mee te reizen met het circus maken de meiden kennis met de circusartiesten en leren ze de geheimen van hun thuisland. Marionetta is een scroll-down strip die van boven naar beneden leest. Bonastre laat spanning hangen in de leegte tussen panelen en maakt dat je als lezer snel naar beneden scrollt. Een echte aanrader voor de fantasy liefhebber.
Gratis te lezen op webtoons
Stefan Kellner (Museum of Comic Art Noordwijk)
Een geweldige afsluiter van dit schitterende vierluik
1. Félix Delep & Xavier Dorison – De Beestenburcht (Casterman)
Het bloed van de koning was een geweldige afsluiter van dit schitterende vierluik. Het is altijd spannend hoe een verhaal wordt afgerond, maar zowel qua verhaal als tekeningen is Beestenburcht echt wel één van de beste series die afgelopen jaren op de markt is verschenen.
2. Stéphane Servain, Xavier Dorison & Antoine Cristau – Ulysses & Cyrano (Lauwert)
Dit verhaal komt wel heel dichtbij, aangezien ik zelf jaren in de keuken gestaan heb en op het moment een neefje heb dat ook af en toe droomt van een kokscarrière. Aan de ene kant wil ik roepen “doe het niet”, maar aan de andere kant je hem het plezier als hij zijn eigen kunsten laat proeven. Een mooi verhaal met schitterende tekeningen, die met zijn inkleuring heel mooi de sfeer weergeeft. Een boek dat zeker nog een paar keer uit de kast gaat komen.
3. Jean-Christophe Deveny & Tommy Redolfi – De meteoren (Concerto Books)
Ik had het doorgebladerd en teruggelegd, de tekeningen stonden me niet aan. Maar de stripspecialist kent me en duwt me af en toe in de goede richting. Ditmaal met de woorden: “Je vergeet die Meteoren mee te nemen, dat is iets voor jou”. Toch maar gekocht en inderdaad: het was iets voor mij. Een heerlijk boekje met kleine verhalen over hoop en de goede bedoeling van de mensheid.
Voor wie hem nog niet gelezen heeft, pak hem op en geef het een kans.
4. Olivier Bocquet – Ladies with guns 1 + 2 (Saga)
Een western met vrouwen die door omstandigheden met elkaar samen moeten werken om de strijd aan te gaan. Het verhaal is gejaagd, maar dat is heel bewust. Het kleurgebruik van Anlor is erg sterk in dit verhaal en de zwarte humor maakt het af. Deel 2 ligt al in de winkel, maar ben ik helaas nog niet aan toegekomen. Als de drukte van de feestdagen voorbij is, zal het wel één van de eerste albums zijn die ik oppak omdat ik wil weten hoe het verder gaat.
5. Thom Roep, Piet Wijn/diverse makers – Douwe Dabbert. Nieuwe avonturen (Uitgeverij L)
Het boek waar ik het meeste naar uitkeek afgelopen jaar. Alles was natuurlijk al voorgepubliceerd en niet alles is even goed, maar het zijn allemaal homages aan de in mijn ogen beste Nederlandse stripheld en zijn makers, Piet Wijn en Thom Roep. Vooral de verhalen van Robert Damen, Tim Artz en Apri Kusbiantoro en Fred de Heij springen er uit. Van mij mag dit album een vervolg krijgen.
Alvast een tip voor 2026:
De Lijnen die Mijn Lichaam Tekenen door Mansoureh Kamari, op 12 Maart.
Tamara Ansing
“Wie weet, misschien komt die Boon er dan ook wel”
1. Brecht Evens – De bondgenoten (Oogachtend)
Aan het begin van dit jaar verscheen hier op de 9e kunst een artikel waarin hoopvol geschreven werd dat De bondgenoten de Belgische Maus kon worden, in de zin dat Brecht Evens’ meesterwerk misschien van dezelfde literaire erkenning zou kunnen genieten. De bondgenoten was namelijk genomineerd voor de Boon, een Belgische literatuurprijs voor het beste Nederlandstalige boek. Uiteindelijk zijn zowel de Boon als de publieksprijs naar andere titels gegaan. Dan kan je een beetje pessimistisch worden en jezelf afvragen hoe onmogelijk goed een strip moet zijn om literaire erkenning in het Nederlands taalgebied te krijgen. Want De bondgenoten is héél erg goed. In de eerste plaats is het een visueel hoogstandje, maar dat zijn we inmiddels wel van Evens gewend. Evens nodigt ons uit in het leven van de tienjarige Arthur en zijn vader, een complotdenker(?) die Arthur meeneemt in zijn strijd tegen het Kwaad. Het verhaal blijft eindeloos fascineren en het is dan ook geen wonder dat menig lezer met smart op deel twee aan het wachten is. En wie weet, misschien komt die Boon er dan ook wel.
2. Boum – The Jellyfish (Editions Pow Pow)
Odette is een twintiger die op zichzelf woont, zich van haar beschermende ouders probeert te ontkoppelen en verliefd wordt. Ondertussen gaat ze naar de huisarts omdat ze een kwal in haar oog ziet, die volgens haar arts vanzelf wel weer weggaat. Niets blijkt minder waar wanneer de kwal groter wordt en zich vermeerderd. The Jellyfish klinkt daarmee in eerste instantie als de zoveelste bildungsroman over een twintiger die zichzelf ontdekt. En eerlijk gezegd, als The Jellyfish dat was geweest, was het ook een prima boek geweest. Toch weet The Jellyfish je in de tweede helft van het boek zowel verhalend als grafisch te verrassen.
3. Mokumokuren – The Summer Hikaru Died (Yen Press)
Voor alle striplezers met een kleine beurs onder ons, hier een kleine tip: Als je lid bent van de bibliotheek, heb je ook toegang tot ComicPlus, waar je duizenden (Engelstalige) strips kan lezen, waaronder The Summer Hikaru Died. Het verhaal volgt Yoshiki en Hikaru, twee vrienden die een rustig leven op het platteland leiden, totdat Hikaru in de bergen verdwijnt. Wanneer “Hikaru” een paar dagen later weer thuiskomt, lijkt Yoshiki de enige te zijn die doorheeft dat dit niet zijn jeugdvriend is, maar een onbekend wezen dat het lichaam van Hikaru heeft overgenomen. Wat de situatie complexer maakt, is dat Yoshiki diepere gevoelens voor de originele Hikaru had en niet tegen het idee kan om Hikaru (nogmaals) te verliezen. Zelfs al is het een hele goede kopie van Hikaru. The Summer Hikaru Died is een fijne psychologische horror met een queer randje die zich aan je vast klemt, of je het nou wil of niet.
4. Laurie Halse Anderson & E.M. Carroll – Speak (Dutch Venture Publishing)
Er is iets in de zomer gebeurd waar Melinda niet over kan praten. Tijdens de zomer was Melinda op een feestje waar ze de politie belde, maar ze kon niet vertellen waarom ze belde. Omdat de politie niet lang daarna op het feestje kwam en meerdere feestgangers daardoor in de problemen kwamen, wordt Melinda nu op school met de nek aangekeken. Niemand wil weten waarom ze heeft gebeld. En ze kan er niet over praten.
Speak kwam oorspronkelijk al in 2018 uit en in 2023 verscheen er ook een Nederlandse vertaling, die tot dit jaar bij mij helaas onder de radar was gebleven. Het tekenwerk van E.M. Carroll (o.a. Through the Woods, Behind the Dead Oak Tree, A Guest in the House) is erg goed. Het verhaal is realistischer, maar Carroll weet op de juiste momenten een klein beetje horror aan de tekeningen toe te voegen, waardoor je als lezer Melinda’s angst en de gruwelijkheid van haar ervaringen goed voelt.
5. Craig Thompson – Ginseng Roots (Faber & Faber)
In Ginseng Roots keert Thompson terug naar de autobiografische strip, het genre dat hem in 2003 met Blankets zoveel succes bracht. Toch blijkt aan alles in Ginseng Roots dat Thompson wat terughoudend is om opnieuw zoveel over zijn leven te delen. Dat betekent niet dat het boek oppervlakkig is. Het gaat van terugblikken op Thompson’s jeugd, naar de geschiedenis van de ginseng teelt, naar interviews met boeren en hun ervaringen met ginseng, tot aan Thompson’s huidige dagelijkse leven, waarin Thompson onder andere reflecteert op zijn relatie met het maken van strips en de impact die het op zijn familie, leven en gezondheid heeft gehad. Ginseng Roots doet en wil veel. Toch draait de hele strip uiteindelijk maar om één ding: Thompson’s reis om weer in contact te komen met zijn (ginseng) roots.
Speciale vermelding
Kamome Shirahama – Witch Hat Atelier (Kodansha)
Nadat de eindredactielijst vorig jaar online kwam, keek ik nog een keer naar mijn eigen top vijf en besefte ik mij dat er een titel was die ik volledig over het hoofd had gezien, namelijk Witch Hat Atelier. Stom! Zeker omdat Witch Hat Atelier in mijn ogen alles in zich heeft om een moderne klassieker te worden. Het boek is een heerlijk getekende sprookjesachtige manga, die qua sfeer aan de films van Studio Ghibli doet denken. En net zoals elk goed klassiek sprookje, heeft de wereld van Witch Hat Atelier ook een duistere kant die je als lezer samen met de hoofdpersoon Coco verkent. Het is het soort strip waarvan je voor jezelf zegt dat je maar één hoofdstuk leest, waarna je vervolgens bij vier delen later jezelf weg moet trekken om toch nog maar iets anders met je dag te gaan doen.
Raina Telgemeier & Scott McCloud – The Cartoonists Club(Scholastic Us)
Menig lezer zal bekend zijn met Scott McCloud, maar Raina Telgemeier is in Nederland een minder bekende naam. In Amerika is ze een ware graphic novel superster die zich vooral richt op middle graders, kinderen tussen de 8 en de 12 jaar. De samenwerking tussen McCloud en Telgemeier resulteert in iets wat voor beide typerend is: Een soort Understanding Comics voor brugpiepers. Het is niet het beste boek van het jaar of bijzonder diepgaand en zal zeker voor volwassen lezers niet altijd interessant zijn. Maar voor kinderen die geïnteresseerd zijn in het maken van strips (en een beetje goed Engels kunnen), is dit een handboek dat niet alleen helpt om beter strips als medium te begrijpen, maar ook hen op weg kan helpen om zelf werk te maken.
