In 1945 publiceerde George Orwell zijn klassieker Animal Farm, een briljante allegorie over hoe macht idealen corrumpeert. In de vorm van een dierenfabel fileerde hij de totalitaire staat, de verraderlijke logica van revolutie en de onontkoombare greep van propaganda. Zijn boodschap: de revolutie vreet haar kinderen. Ontelbare keren is Orwell geëerd en gekopieerd, zeker ook vaak genoeg (te vaak) in stripvorm. Tachtig jaar later komt Xavier Dorison met een weerwoord.
In het voorwoord van het eerste deel van De Beestenburcht stelt hij dat Orwell een scherpe waarnemer was, maar ook dat hij iets niet zag. Dat er weldegelijk revoluties bestaan die slagen zonder bloedvergieten. Dat er mensen zijn die liever sterven dan doden. Die met moed, principes en een bizar soort koppigheid tirannie kunnen breken.
Na vier delen komt er een einde aan De Beestenburcht, het majestueuze dierenepos van Xavier Dorison en Félix Delep. En wat voor een einde. Het Bloed van de Koning is niet alleen een sterk slotdeel, het geeft het hele verhaal zijn volle betekenis. Nu pas, nu het boek definitief dicht is, durven we het hardop te zeggen: De Beestenburcht is een meesterwerk.
Voor wie het verhaal nog niet kent, De Beestenburcht speelt zich af in een middeleeuws aandoende dierenwereld. Tussen neus en lippen door wordt genoemd dat het “de periode na de heerschappij van de varkens” is. Dit is een slimme knipoog en impliceert dat het een vervolg op Animal Farm kan zijn.
Op een geïsoleerde boerderij wordt met ijzeren hoef geregeerd door Silvio, een brute stier met een voorliefde voor terreur en macht. Zijn heerschappij steunt op geweld, angst en propaganda. De meute honden, zijn gewillige uitvoerders, zorgen ervoor dat niemand tegen hem opstaat. De andere dieren – ganzen, varkens, geiten, konijnen, kippen – zijn murw geslagen. Ze lijden honger, worden uitgebuit, en durven amper te hopen op iets beters.
Totdat een witte poes zich verzet. In plaats van de wapens op te nemen tegen de onderdrukking, kiest Miss B voor geweldloosheid. Ze leert de dieren samen te staan, stil te blijven, en vooral niet toe te geven aan haat. Het is een revolutie zonder wraak, naar voorbeeld van Gandhi en Martin Luther King.
Vier delen lang bouwen Dorison en Delep dit verhaal op, met een dramatische zorgvuldigheid waar je u tegen zegt. Ze laten je voelen hoe traag verandering gaat en hoe groot de prijs is van principes.
In dit vierde en laatste deel, is het zover: de confrontatie. Maar wie denkt dat dit slotdeel een epische veldslag wordt, komt bedrogen uit. Het Bloed van de Koning is geen clichématig eindgevecht, maar een morele afrekening. De echte vraag is niet wie er wint, maar of je trouw kunt blijven aan je idealen als alles op het spel staat. Of geweldloosheid standhoudt in het gezicht van geweld.
Niet alleen het verhaal komt tot zijn climax, ook visueel is de kunst op zijn hoogtepunt. Félix Delep laat zien dat hij niet alleen een meester is in expressie en detail, maar ook in regie. De manier waarop hij scènes opbouwt, spanning opdrijft en emoties doseert, is fenomenaal. Zijn personages, nota bene dieren, zijn voelbaar echt en menselijk. Zijn kleurenpalet schuift in vier delen langzaam op van warm naar ijzig en weer terug. De lente van de hoop maakt plaats voor de winter van de realiteit.
Wat dit deel vooral doet, is de drie voorgaande delen hun volle waarde geven. Wie het verhaal in losse episodes las, ziet nu hoe ingenieus het in elkaar zat. De hints, de symboliek, de karakters: alles krijgt betekenis. Zoals we eerder schreven, de eerste delen van een reeks zeggen lang niet altijd alles. Sommige verhalen komen pas tot bloei in hun geheel. Beestenburcht is daarvan het perfecte voorbeeld. Wat begon als een mooie fabel is nu, na vier delen, een van de krachtigste verhalen over macht, verzet en hoop van de afgelopen jaren geworden.
De manier waarop hier wordt getoond hoe tirannie groeit en zichzelf in stand houdt, is zó raak dat je voortdurend denkt: dit lijkt wel nu. Populisme, het blind volgen van een ‘sterke leider’, het buitensluiten van minderheden – het komt allemaal voorbij. Het taalgebruik van de dieren klinkt soms alsof het rechtstreeks uit het nieuws komt. Toen vijf jaar geleden deel 1 uitkwam, hadden weinig mensen kunnen vermoeden dat dit verhaal meer zou lijken op een waarschuwing dan op een terugblik.
Xavier Dorison wilde met deze fabel een ode brengen aan de mensen die weigerden te doden voor hun zaak. Die ondanks alles bleven geloven in iets beters. Met deze strip heeft hij hun een monument gegeven.
Félix Delep & Xavier Dorison – De Beestenburcht 4: Het bloed van de koning. Casterman. 96 pagina’s softcover. € 9,99.
