Manga

Suske en Wiske maken van manga geen probleem, nu de lezers nog

Er verschijnt bar weinig Nederlandstalige manga. Een keer in de zoveel tijd wordt er door een uitgeverij weer een poging gedaan om een aantal populaire Japanse titels te vertalen, maar die verdwijnen alweer snel. Manga van Nederlandse bodem is nog zeldzamer. Uitgeverij Syndikaat probeerde het een poos onder de naam Hanabi Publishing, maar ook daar is de laatste titel in 2024 verschenen. Het is de vraag waar het gebrek aan succes precies aan ligt. Krijgt Nederlandstalige manga niet de kans om zijn publiek te vinden of willen uitgeverijen zich niet aan deze “nieuwe” stripvorm branden?

Aan de kwaliteit en het enthousiasme van de makers zal het in ieder geval niet liggen. Tussen 2000 en 2010 waren er in Nederland zelfs meerdere artistieke groepen (doujinshi circles) die gezamenlijk op manga geïnspireerde strips uitgaven. Het is een vaak genegeerde broedplaats die desalniettemin veel invloed heeft gehad op de eigentijdse Nederlandse stripwereld, met talenten die niet altijd worden erkend (de uitzondering is, zoals altijd, Aimée de Jongh). Het is daarom jammer dat er nu, twintig jaar later, nog steeds niet veel Nederlandstalige manga verschijnt. Zeker nu manga (en anime)  op internationaal niveau mainstream is geworden.

Suske en Wiske: Geen Isekai! Geen probleem! roept daardoor in eerste instantie een dubbel gevoel op. Aan de ene kant is het fantastisch om meer kaasmanga’s te zien, aan de andere kant is het jammer dat het hier om een spin-off gaat. Bovendien is dit niet de eerste Suske en Wiske spin-off, waardoor je je cynisch kunt afvragen of dit niet weer een nieuwe poging is om een oude franchise te reanimeren. Als we de achterkant van het boek lezen, wordt deze gedachte direct ontkend. Het zou namelijk een “lang gekoesterde droom” van schrijver Roderick Leeuwenhart en stripmaker Marissa Delbressine zijn om een manga-versie van Suske en Wiske te maken.

Delbressine zal voor de meeste mensen bekend zijn als de tekenaar van Ward en maker van de door manga geïnspireerde webtoon The Shadow Prophet. Leeuwenhart heeft succes geboekt als sciencefictionschrijver en was jaren actief als redacteur voor AniWay, schreef de boeken Sushi en Pindakaas en Hongerig Papier. Beiden waren tijdens de hoogtijdagen van de Nederlandse doujinshi in dezelfde circle actief. Je ziet ze al bijna voor je: twee makers die elkaar al decennia kennen, beiden met een grote liefde voor manga en ongetwijfeld opgegroeid met Suske en Wiske, die tegen elkaar zeggen: “Weet je wat ik nog graag een keer zou willen maken?” Het maakt het hele project direct een stuk sympathieker.

Suske en Wiske reizen samen met Tante Sidonia naar Tokio om professor Barabas op te zoeken. De professor is samen met een groep Japanse collega’s bezig om armbanden te ontwikkelen waarmee tastbare hologrammen gecreëerd kunnen worden. Als door Wiskes toedoen twee van de hologrammen tegen elkaar aanbotsen, ontstaat er een explosie, waardoor Suske en Wiske wakker worden in een andere wereld. De enige manier waarop zij weer thuis kunnen komen, is door mee te doen aan een toernooi waar de winnaar een wens mag doen. Suske en Wiske moeten met behulp van de hologrammen zich een weg naar de overwinning zien te boksen. Het is een typische set-up voor een moderne isekai, een genre dat vooral in manga en anime populair is en waarin de hoofdpersoon in een ander universum terechtkomt.

Een dergelijke spin-off als deze valt of staat met de interpretatie van het origineel en Leeuwenhart heeft dit slim aangepakt door Suske en Wiske in de hoofdrollen te zetten. Sidonia en Barabas spelen een kleine rol, terwijl Lambik en Jerom haast als cameo verschijnen. Hoewel dat er aan de ene kant voor zorgt dat je iets mist van de klassieke dynamiek, geeft het Leeuwenhart tegelijkertijd de ruimte om de relatie tussen beide tieners goed uit te lichten. En die relatie is voor iedereen die ooit een Suske en Wiske heeft opgepakt, erg herkenbaar. Het is speels, plagerig en heeft af en toe een jaloers tintje. Maar dat beiden een diepe band hebben, valt niet te ontkennen en dat is waar de kracht van het verhaal ligt. Het zorgt ervoor dat Leeuwenhart een stevig fundament heeft gecreëerd om het verhaal verder op te bouwen. Hoe ver Suske en Wiske in het verhaal ook uit elkaar worden gedreven, je twijfelt er geen moment aan dat hun motivatie voor een groot gedeelte wordt bepaald door de liefde die ze voor elkaar voelen.

Het tekenwerk is uitmuntend. Kijkend naar Delbressines eerdere projecten, kan zij gerust omschreven worden als een kameleon met een potlood. De designs van de personages als manga-figuren zijn herkenbaar en charmant. De actie spat van de tekeningen af, zelfs op momenten die niet per definitie vol actie zitten. Voor zowel het tekenwerk als het schrijfwerk geldt dat het plezier ervan afspat. Enig puntje: het verhaal wordt in een energiek, hoog tempo verteld, wat goed bij een actie-manga past, maar het mist af en toe wel de rustmomenten die zo belangrijk zijn bij dat type manga. Het verhaal wordt ook niet altijd even duidelijk verteld, waardoor het zelfs voor de personages af en toe voelt alsof het verhaal hen voorbijloopt. Aan de andere kant word je als lezer in die stroomversnelling meegenomen en ergens accepteer je die onduidelijkheden ook wel weer.

Al met al is Suske en Wiske: Geen Isekai! Geen probleem! een geslaagde manga waar het plezier vanaf springt. De grote vraag is alleen: voor wie is het bedoeld? Het zou prachtig zijn als de manga een brug weet te slaan tussen de typische manga-lezer en de klassieke striplezer, maar voor beide groepen valt de strip toch een beetje buiten hun comfortzone. Toch voelt het alsof de manga zich meer op de gemiddelde Suske en Wiske-lezer richt: bekende manga-termen zoals isekai, magical girl en specifieke Japanse woorden worden namelijk uitgelegd of vertaald om toegankelijker te zijn. De vraag is of de strip net zo toegankelijk is voor de jonge manga-lezer, die minder bekend is met Suske en Wiske en bijvoorbeeld niet weet wie Antigoon of wat Amoras is.

De kans is groot dat de manga vooral in de smaak valt bij millennials die als kind de oude Suske en Wiske-verzameling van hun vader op zolder stuk hebben gelezen en als tiener de mangawereld in zijn gerold. Voor de generaties daarboven of -onder zal de manga misschien iets te gimmicky aanvoelen. Maar de manga heeft absoluut de potentie om ook deze lezers te grijpen, zolang die lezers maar openstaan om iets nieuws te proberen.

Roderick Leeuwenhart & Marissa Delbressine – Suske en Wiske: Geen Isekai! Geen probleem! Standaard Uitgeverij. 128 pagina’s. € 24,99.