Terugblikken van 1 tot 10: de eindejaarslijstjes met beste albums zijn een onuitroeibaar fenomeen waar we allemaal op onze eigen manier aan meedoen. Kijk maar wat wij de afgelopen dagen op 9e Kunst lieten zien. Lijstjes zijn altijd veel gelezen, want ze maken nieuwsgierig. Wat die lijstjes ons niet tonen, zijn bewegingen. Een handvol goede strips maakt nog geen topjaar. En als we het breder trekken, bijvoorbeeld naar de stand van de lokale stripcultuur, dan zeggen lijstjes nog minder. Hieronder volgt dus een lijstje (dat wel) met een aantal opmerkelijke zaken uit 2025, die misschien iets zeggen over hoe de vlag erbij hangt en wat voor weer het wordt.
1. Door de veranderingen in distributieland is een aantal stripuitgevers overgestapt op verspreiding via Centraal Boekhuis. Wie een Select-abonnement bij Bol heeft kan nu in 1 dag zijn strips gratis laten thuisbezorgen. Lekker snel en goedkoop, maar ideaal? Soms in een grote zak, soms in een doos, eigenlijk altijd zonder enige vorm van bescherming. Alles komt met een prijs. En dat is nog los van de impact die het heeft op de stripwinkel, die vaak niet bij het Centraal Boekhuis is aangesloten en daardoor niet zo snel en gratis kan leveren.
2. Stripfestival Breda vierde in 2025 haar laatste editie. Liever met een positief gemoed de stekker eruit, dan steeds met stapjes achteruit tot het eindigt als die andere Stripdagen, die ooit ook groots in Breda werden gevierd en nu bijna door de Noordzee zijn verzwolgen. Jammer van Breda, maar gelukkig zijn er nog steeds enthousiaste clubs die popelen om het stokje over te nemen door nieuwe festivals en beurzen te organiseren. Hopelijk krijgen die initiatieven de tijd, aandacht en nieuw publiek om te groeien.
3. De hoorn des overvloeds schenkt ons nog altijd strips bij de vleet, te veel om allemaal te lezen. Toch zien we dat er wat voorzichtigheid in het aanbod sluipt. Met name de grote Vlaamse speler is het aanbod flink aan het terugschroeven. Wie in Frankrijk in een (strip)boekhandel rondkijkt, schrikt zich het apelazarus van de vele prachtstrips die niet in het Nederlands verschijnen, omdat wij overgeleverd zijn aan een poortwachter die liever de zoveelste Sherlock Holmes-reboot laat vertalen en denkt dat er ook maar iemand zit te wachten op de wedergeboorte van Julie Wood. Gelukkig zijn er intussen andere spelers die met succes de krenten uit de Franse pap halen.
4. De geest is uit de fles in Angoulême en gaat er niet meer in terug. Het festival blijkt jarenlang geleid te zijn door een despoot, een ranzige zonnekoning en een bende tapijtmoffelaars, die elkaar de hand boven het hoofd houden. En nu is iedereen het in één keer zat en blijkt dat de massa veel meer te zeggen heeft tegen zelfbenoemde machthebbers dan we misschien dachten. Paniek in de tent, tot op ministerieel niveau, en de komende editie is om zeep. In 2026 is er niets. Benieuwd hoe het festival zich herpakt: wordt 2027 iets heel anders of blijft het zoals het was?
5. Wie eens de moeite neemt om naar alle verschenen strips van het jaar 2025 te kijken, ziet iets opvallends: het aantal wapens op covers is schrikbarend en onevenredig hoog. Overal staan personages met pistolen, geweren, kruisbogen, speren en ander tuig. Gelukkig zijn strips nooit een serieuze afspiegeling van de werkelijkheid geweest.
6. Een eerste Superman-comic werd onlangs geveild voor iets meer dan 9 miljoen. Tante Truus: “Ik heb ook nog oude strips op zolder, die zijn vast ook veel waard”. Stripwinkeliers: “U hoeft ons niet te bellen, wij komen erin om”. Opkopers: “Vijftig cent per kilo”.
Dit zegt evenveel over Truus als over de stripmarkt.
7. Rik en Jesper gaan naar de maan, Schattig tekenen doe je zo, Ollie en Moos op geheime missie, Dikkie Dik zoekboek, Super simple & very tasty, Kleur met Lieve Merlijn, Het Moppenboek van Rutger, Thomas en Paco 2 en Het Efteling Sprookjes-bakboek staan allemaal in de CPNB bestseller top 60. Samen hebben ze minder exemplaren verkocht dan de nieuwe Asterix, die niet in de lijst staat.
8. Al jaren zijn er klachten over de traditionele strip die geen nieuwe lezers meer trekt. Jongeren lezen niet massaal Rik Ringers, Buck Danny, Robbedoes, Blake & Mortimer en dergelijke. Logisch: die strips zijn bedacht in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw en zijn in al die jaren niet met de tijd meegegaan, omdat ze leunen op nostalgie en nostalgische lezers. Niks mis mee, maar nu klagen ook die oudere lezers dat deze series niet meer de moeite waard zijn, omdat die zich al meer dan een halve eeuw herhalen. Voor wie doen we het allemaal nog? Tom Poes, verzin een fucking list, gauw!
9. De hybride-strip van Barbara Stok over Socrates is een verkoopsucces. Ook Aimée de Jongh waagde zich met succes aan een niet-klassieke strip met Onderweg. Gezien de media-aandacht en het enthousiasme van het publiek en de reguliere boekhandel is dat een goed teken. Stripmakers die iets in hun mars hebben, kijken dus verder dan vierkante plaatjes met ballonnen.
10. Van de kinderstrip Suske en Wiske verschijnen nog altijd luxe uitgaven, met een linnen rug, een stempeltje hier, een handtekeningetje daar, met een genummerd prentje, in een gelimiteerd foedraaltje en wat al niet. Kinderen legen hun spaarvarkens om die fraaie exemplaren te kopen bij de stripwinkel. O nee, toch niet. Hahaha. Gelukkig hebben we ook nog even goed gelachen over het voorbije jaar.
Deze tekst verscheen in aangepaste vorm eerder als column in Zone 5300 (2025-04)