Omslagfoto: Daniel Fouss / Stripmuseum Brussel © 2026
In het stripmuseum te Brussel loopt tot 17 mei 2027 de prachtige tentoonstelling Mangatopia. Het is zonder meer één van de opmerkelijkste tentoonstellingen die er ooit in dat Art Nouveau-gebouw van Horta te zien waren. Ze kan zowel overtuigde mangafans als een breder publiek aanspreken.
De aanleiding is de viering van dertig jaar Kana, het mangafiliaal van de grote Franse stripuitgever Dargaud. Het was trouwens een Brusselaar, de voormalige stripwinkelier Yves Schlirf (overleden op 12 september jongstleden) die in 1996 Kana opstartte en dus mee aan de basis lag van het grote succes van manga in het Franse taalgebied. Sinds 2024 is Kana ook aanwezig in het Engelstalige gebied. Eerder probeerde Kana haar uitgaven eveneens in het Nederlands te slijten (o.a. met Naruto en Death Note), maar dat bleek niet rendabel.
Alleszins is er na drie decennia een gevarieerde catalogus tot stand gekomen, want Kana vertaalt manga van verschillende Japanse uitgeverijen en beperkt zich niet tot één genre of doelpubliek. Geen eenvoudige klus om uit dat omvangrijke aanbod een boeiende en coherente tentoonstelling te destilleren. Het stripmuseum deed daarom beroep op dé Belgische mangakenner Frederico Anzalone. Hij stelt zichzelf voor:
Anzalone: “Ik ben een Belgische strip- en mangacriticus, grafisch ontwerper en curator, werkzaam tussen Brussel en Tokio. Ik schrijf columns voor Galaxies BD op de Franstalige openbare omroep RTBF, lever bijdragen aan gerenommeerde Franstalige tijdschriften zoals Atom en Tempura, en ben tevens directeur van de Asia Critics’ Prize van de ACBD (de Franse vereniging van stripcritici en -journalisten) en jurylid voor de American Manga Awards in New York.”
Hoe bent u zo’n mangaspecialist geworden?
Anzalone: “Geboren in 1987, groeide ik op met het kijken naar Japanse anime op de Franstalige televisie (met name het programma Club Dorothée) en het lezen van manga, wat een grote passie werd. Door de jaren heen en via verschillende ontmoetingen kreeg ik uiteindelijk de kans om van deze passie mijn beroep te maken, terwijl ik parttime bleef werken als grafisch ontwerper, mijn oorspronkelijke beroep. Ik spreek een beetje Japans, maar ik ben nog steeds aan het leren.”
Hoe ging u te werk bij het selecteren van de werken uit een catalogus zo omvangrijk als die van Kana? Wat waren uw belangrijkste selectiecriteria?
Anzalone: “Ik wilde de diversiteit van manga vertegenwoordigen, wat betekent dat bijna alle genres die bij Kana verkrijgbaar zijn, aan bod zouden komen, van de meest mainstream tot de meest niche. Dit omvatte ook minder bekende en minder gepromote aspecten van manga, zoals het werk van Shôhei Manabe en Tsutomu Takahashi, dat een zeer goed onderzocht beeld geeft van de schaduwkant van de Japanse samenleving, of het werk van Murasaki Yamada, dat de benarde situatie van Japanse huisvrouwen op een diep ontroerende manier weergeeft. Een ander belangrijk criterium was simpelweg de beschikbaarheid van het originele artwork: ik gaf meer ruimte aan auteurs van wie de originele werken (of reproducties daarvan) tentoongesteld konden worden. Tot slot, hoewel de selectie subjectief is, heb ik ervoor gezorgd dat mijn persoonlijke smaak mijn keuzes niet te veel beïnvloedde. Mijn prioriteit is het publiek.”
Er is werk te zien van zo’n veertig mangaka van de jaren 1970 tot heden. Zoals vaak bij mangatentoonstellingen betreft het in meerderheid reproducties, waaronder 39 fukusei genga, hoogwaardige reproducties die er uitzien als originele platen (zie ill. 2). Daarnaast hangen toch zo’n 36 originele platen, waarvan sommige voor het eerst buiten Japan te zien zijn.
Verspreid over verschillende secties zijn er video’s met korte documentaires of interviews met de geëxposeerde auteurs. Opmerkelijk, in het geval van enkele jonge vrouwelijke auteurs blijven hun hoofden wel verstopt achter een simpel getekend hoofdje, omdat zij wensen niet zomaar publiekelijk herkend te worden. Al dat materiaal wordt mooi gepresenteerd in een heldere en sfeervolle scenografie van Pauline Huntin, met – zoals gebruikelijk – ook uitvergrotingen, oorspronkelijke mangabladen of het gebruikte tekenmateriaal van een mangaka. Alle uitleg is beschikbaar in drie talen: Nederlands, Frans en Engels.
Anzalone vermijdt de klassieke opdelingen (volgens type van lezers of genre). In de plaats daarvan gebruikt de curator de visuele metafoor van 10 verschillende ‘stadswijken’ om het materiaal te organiseren. Het zijn vaak poëtische omschrijvingen zoals “De Kersenbloesemwijk: Een wijk die je uitnodigt tot introspectie. Hier staan gevoelens, relaties en emoties centraal.” Of “Verborgen achterstraatjes” waar je de verborgen kanten van de Japanse samenleving kan ontdekken.
Per ‘stadswijk’ wordt eerst het thema beschreven, daarna gaan korte teksten in op bepaalde platen in de tentoonstelling. Deze rake, bondige analyses helpen de toeschouwer om die fragmenten beter te begrijpen, zowel inhoudelijk als vormelijk (ill. 3). Het is dus helemaal geen probleem dat je nog niet vertrouwd met een bepaalde auteur of diens werk. Deze aanpak doet je zin krijgen om bepaalde titels nadien te gaan lezen. Er is voor elk wat wils.
Je kan immers uiteenlopende werken bewonderen, van klassiekers uit de jaren zeventig (zoals Riyoko Ikeda’s The Rose of Versailles zie ill. 2) tot recente bestsellers zoals Gosho Aoyama’s Detective Conan. Van actievolle pagina’s zoals van Takehiko Inoue’s Slam Dunk tot heel ingetogen, trage sequenties zoals van Kazuo Kamimura (zie ill. 3).
De gepresenteerde selectie geeft de toeschouwer een idee van de creatieve diversiteit die de Japanse strip kenmerkt en die nog vaak wordt onderschat. Mangatopia is trouwens een eresaluut aan de artistieke en vertellende kracht van het stripmedium in het algemeen.
Mangatopia. 30 jaar manga door Kana – nog tot 17 mei te bezichtigen in Stripmuseum Brussel
