“This is how the world ends. It’s World War Three or Four out there today. Every week it’s a new apocalypse. I can’t keep track. A few months ago it was blinding sun and a water crisis and ninja motorcycle societies.” Ashley kijkt naar de klok die zojuist van het tafeltje is gevallen. De secondewijzer hapert. Door het slaapkamerraam horen we explosies en ijzingwekkende kreten. Als Ashley op pad gaat om de klok te laten repareren, ontdekken we dat de straat waarin ze woont gebruikt wordt als filmset. Gelukkig maar, even leek het alsof de hele wereld in brand stond. Veel tijd om bij te komen krijgen we echter niet, want tijdens Ashleys wandeling door de stad ontdekken we dat de werkelijkheid nog veel erger is.
Assorted Crisis Events volume 1 bevat vijf opzichzelfstaande verhalen. Volume 2 bevat er vier. Er zijn een aantal overeenkomsten. De belangrijkste is dat ze zich allemaal afspelen in dezelfde wereld en dat is nogal een vreemde. Door een scheur in de tijd, is tijd niet langer gebonden aan het heden en gedraagt hij zich onvoorspelbaar. We bevinden ons in de moderne tijd, maar op straat lopen ridders, neanderthalers en mensen met jetpacks op de rug door elkaar. Het is een soort permanente staat van tijdreizen waarbij niet de personages zich verplaatsen, maar de wereld zelf, en alles en iedereen op onvoorspelbare wijze door elkaar loopt. Wie weleens een verhaal heeft gelezen waarin tijdreizen centraal staat, weet dat het een behendige schrijver, een nauwgezet plan en enige discipline vereist om dat geloofwaardig te maken.
Deniz Camp lijkt die memo gemist te hebben. Binnen tien pagina’s stapelt hij zoveel krankzinnige ideeën op elkaar, dat je met dichtgeknepen billen zit te wachten op het onvermijdelijke moment waarop deze op hol geslagen trein van de rails loopt. Ashley loopt door de stad, ze reflecteert op de continue chaos om haar heen en ergert zich aan de mensen die er nog een schepje bovenop gooien (zoals film crews). We komen de meest rare vogels tegen, struikelen over een aantal geslaagde grappen en emotionele momenten, verbazen ons over onverwachte wendingen, ontdekken dat zelfs deze chaos another day at the office kan zijn en beseffen bij de apocalyptische laatste pagina’s van het eerste verhaal, dat de trein nog steeds op de rails staat. En stevig ook!
Met Assorted Crisis Events gooit Deniz Camp alle houvast het raam uit voor zowel zichzelf als de lezer. De daarmee ontstane vrijheid benut hij vervolgens om knap geconstrueerde en buitengewoon gelaagde, korte verhalen te schrijven die stuk voor stuk meer urgentie vertonen dan menig vuistdikke graphic novel. Camp doet dit door de chaos uit het eerste verhaal in te dammen en de tijd (en soms de ruimte, of dimensies) in elk verhaal opnieuw te kneden op een manier die hem het beste in staat stelt zijn boodschap over te brengen. Dat voorkomt tevens dat hij zich blindstaart op (het verklaren van) alle anomalieën die er voor dat specifieke verhaal even niet toe doen.
Het eerste verhaal lijkt vooral bedoeld om de wereld voor de lezer te verduidelijken. De boodschap gaat niet veel dieper dan hoe we als individu kunnen verzuipen in de (stadse) chaos om ons heen. Het tweede verhaal gaat over de uitbuiting van migranten en de gruwelen van de vleesindustrie. Het derde gaat over de klimaatcrisis, klimaatvluchtelingen, en hoe extreem rechts hier garen bij spint. Het vierde over hoe de tijd door onze vingers lijkt te glippen terwijl we proberen ons leven zin te geven. En nummer vijf tenslotte, gaat over hoe het leven soms in eindeloze cirkels lijkt te draaien, vooral als je gevangen zit in een gewelddadige gezinssituatie. In het tweede deel interpreteert Camp het thema tijd ietsje losser en gaat het over een echtgenoot met alzheimer die letterlijk kind wordt, een man die overal zijn eigen lijk tegenkomt, een stripmaker aan lager wal die het leven ervaart als een strip (meta!), en een man met een uitzendbaantje als huurling in alle mogelijke tijden.
Maar Assorted Crisis Events hoeft het niet enkel te hebben van het schrijftalent van Deniz Camp. Tekenaar Eric Zawadzki weet het spelen met de tijd te vertalen naar passende beelden. Kaders, herhaling en nevenschikkingen worden zeer effectief ingezet om de tijd te manipuleren. En ook Zawadzki weet elk verhaal opnieuw een unieke, passende vorm te vinden. Die nog eens extra benadrukt wordt middels een inkleuring van de veel bejubelde en gelauwerde Jordie Bellaire. Zij bedacht jaren geleden al dat haar rol best wat groter mocht zijn dan braaf binnen de lijntjes kleuren, en in Assorted Crisis Events gooit ze alle remmen los. Waar we in Europese strips al jarenlang een hang naar realisme zien, maakt Bellaire van elk verhaal een ware LSD-trip waar bijna geen lijn ongekleurd blijft en veel pagina’s met twee of drie steunkleuren zijn ingekleurd om een spijkerhard of juist boterzacht contrast te creëren. Het resultaat is adembenemend, tilt de leeservaring naar een hoger plan en versterkt het spel met de tijd.
Een uitstekend voorbeeld van deze synergie is Crisis on Hearth-two, het derde verhaal in deel 1, waarin de voltallige bevolking van het dorp Hearth middels een dimensiepoort een dodelijke klimaatramp ontvlucht door naar exact hetzelfde dorp in een andere dimensie te verhuizen. Daar worden ze natuurlijk liefdevol opgevangen, want iedereen herkent zijn, haar of hun eigen evenbeeld. Maar na een paar weken gastvrijheid ontstaat er gemor dat uiteindelijk zal escaleren tot een ware burgeroorlog. Camp weet allerlei situaties te verzinnen waar je zelf niet snel aan gedacht had en die het levensecht doen voelen, Zawadzki spiegelt zijn tekeningen en soms hele pagina’s waardoor je goed doordrongen bent van het feit dat het lot van de een ook het lot van de ander had kunnen zijn, en Bellaire weet met de inkleuring het doorlopend verschuiven van perspectief te benadrukken en te verhelderen, zodat je ervaart hoe het voelt om incrowd of juist outcast te zijn.
Na het lezen van deze negen verhalen kun je niet anders dan concluderen dat Camp, Zawadzki en Bellaire een team on steroids zijn en dat ze met Assorted Crisis Events iets hebben neergezet dat bewondering afdwingt. Hapklare verhalen met een stomp in de maag, verpakt in verleidelijk mooie pagina’s die laten zien dat vernuftige verteltechnieken in tekst en beeld niet voorbehouden hoeven zijn aan experimentele graphic novels. De serie werd dit jaar terecht beloond met Eisner Awards voor Best New Series en Best Coloring. Meer van dit, graag.
Deniz Camp, Eric Zawadzki, Jordie Bellaire – Assorted Crisis Events 1 & 2. Image Comics. 208 & 152 pag. $ 16,99 per deel
